مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

شناسایی بسترهای فسادزا در جهت دستیابی به شهر پایدار در شهرداری های استان بوشهر

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
حسن شجاعی 1
بهبود خادمی 2
امراله راشدزاده 1
1 گروه جامعه‌شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
2 گروه جامعه‌شناسی، واحد نی‌ریز، دانشگاه آزاد اسلامی، فارس، ایران
10.22034/jsc.2026.560428.1898
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و واکاوی دقیق بسترهای فسادزا در شهرداری‌های استان بوشهر با بهره‌گیری از رویکرد کیفی بود تا از این طریق، پیش‌نیازهای دستیابی به حکمرانی مطلوب و شهری پایدار تبیین گردد. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی مدیران، معاونین و کارشناسان خبره با سابقه خدمت بالای ۱۵ سال در هفت شهرداری منتخب استان بوشهر (شامل شهرهای بوشهر، برازجان، خورموج، دیر، عسلویه، دیلم و گناوه) به تعداد تقریبی ۴۷۰ نفر بود. از این میان، ۱۵ نفر از نخبگان و خبرگان کلیدی حوزه مدیریت شهری به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های عمیق نیمه ساختاریافته بود که با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کیفی و نرم‌افزار تخصصی MAXQDA 2022 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که شش بستر کلان فسادزا در مدیریت شهری این استان نقش‌آفرینی می‌کنند که به ترتیب اهمیت عبارت‌اند از: اقتصادی-مالی (نظیر حقوق ناکافی کارکنان و وابستگی شدید به درآمدهای ناپایدار)، اداری (فرآیندهای پیچیده بوروکراتیک و پدیده امضاهای طلایی)، سیاسی (دخالت‌های سلیقه‌ای شورا و تغییرات مکرر مدیریتی)، اجتماعی (حاکمیت روابط بر ضوابط، خویشاوند سالاری و فشارهای قومی)، فرهنگی (عادی‌سازی رفتارهای ناهنجار و توجیه دریافت وجوه غیرقانونی) و فنی (ضعف در سیستم‌های نظارتی و صدور گواهی‌های صوری). اجماع حداکثری خبرگان بر این مؤلفه‌ها نشان‌دهنده درهم تنیدگی عمیق این عوامل در ساختار شهرداری‌ها است. درنهایت نتیجه‌گیری می‌شود که بدون اصلاح ساختاری هم‌زمان در «مثلث اصلی» (اقتصادی، اداری و سیاسی) و توجه ویژه به بسترهای تقویت‌کننده، اقدامات مقابله‌ای مقطعی کارساز نخواهد بود.
کلیدواژه‌ها
فساد اداری
شهرداری
بسترهای فسادزا
استان بوشهر
  1. ایمانی، حسین. (1403). نظام مدیریت عملکرد کارکنان به‌مثابه ابزاری برای پیشگیری از فساد اداری. چشم‌انداز مدیریت دولتی، 15(1)، 36-61.
  2. جلائیان تهرانی، پریوش؛ اسماعیلی، علی؛ فلاح خلیل‌آباد، راضیه و چراغی، کبری. (1402). بررسی مروری فساد اداری و روش کنترل آن در سازمان‌ها. همایش فناوری‌های نوین در علوم انسانی، مدیریت و بازاریابی ایران، تهران.
  3. حسینی، سیدعباس و طاوسی، خدیجه. (1399). نگاهی روان‌شناختی به انگیزه‌های رفتاری مدیر شایسته بر سلامت رفتار سازمانی در راستای کاهش فساد اداری. دومین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه، شیراز.
  4. کریمی‌نژاد، احمد؛ شفیعی‌نتاج، مجتبی و مجدالدین، محمدرضا. (1402). ارائه مدل تأثیر مدیریت جهادی بر فساد اداری در شهرداری شیراز با رویکرد معادلات ساختاری. سومین کنفرانس بین‌المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط‌زیست و افق‌های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب، تبریز.
  5. محمدی قاضی جهانی، حسین؛ نظم فر، حسین و آذر، علی. (1405)، سنجش شکوفایی شهری از منظر الگوی توزیع عملکردها در ساختار فضایی شهر مطالعه موردی: شهر جدید سهند. مجله شهر پایدار، 9(1): 17-34. doi:10.22034/jsc.2026.573859.1908
  6. مشایخ صالحانی، فاطمه؛ صالحی، امیر؛ میرحسینی، حمیدرضا؛ محمودی‌فرد، یوسف؛ مددپور، فرزین و صادقی، علی. (1402). تبیین عوامل مؤثر بر فساد اداری در شهرداری. سومین کنفرانس بین‌المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط‌زیست و افق‌های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب، تبریز.
  7. میرزابیگ، فاطمه؛ مجتبی زاده خانقاهی، حسین و سرور، رحیم، (1401)، سنجش شاخص‌های توسعه در پایداری نواحی شهری مطالعه موردی: شهر ایلام. مجله شهر پایدار، 5(1)، 15-1. https://doi:10.22034/jsc.2021.263247.1380
  8. همتی، بهزاد؛ کریمی، علیرضا و همتی، فریبا. (1402). بررسی اکتشافی زمینه‌های بروز فساد اداری در شهرداری تهران. فصلنامه علمی پژوهش مسائل اجتماعی ایران، 2(6). 6-33.
  9. Bhagat, G., & Jha, K. N. (2024). Investigating the Relationship of the Integrity Climate of a Public Organization with Corruption in Construction Projects. Journal of Management in Engineering, 40(1), 04023064. https://doi.org/10.1061/JMENEA.MEENG-550
  10. Di Mascio, F., Maggetti, M., & Natalini, A. (2020). Exploring the dynamics of delegation over time: Insights from Italian anti‐corruption agencies (2003–2016). Policy Studies Journal, 48(2), 367-400. https://doi.org/10.1111/psj.12253
  11. Folarin, S. (2021). Corruption, politics and governance in Nigeria. Nigerian politics, 377-394. DOI: 10.1007/978-3-030-50509-7-21
  12. Hemmati, B., Karimi, A., & Hemmati, F. (2023). Exploratory investigation of the contexts of administrative corruption in Tehran Municipality. Scientific Quarterly of Social Issues Research in Iran, 2(6), 6-33. [In Persian].
  13. Hosseini, S. A., & Tavosi, Kh. (2020). A psychological perspective on the behavioral motives of competent managers on organizational behavioral health to reduce administrative corruption. Second National Conference on Humanities and Development, Shiraz. [In Persian].
  14. Imani, H. (2024). Employee performance management system as a tool for preventing administrative corruption. Journal of Public Administration Perspective, 15(1), 36-61. [In Persian].
  15. Jalalian Tehrani, P., Esmaeili, A., Fallah Khalilabad, R., & Cheraghi, K. (2023). A review of administrative corruption and methods of controlling it in organizations. Conference on New Technologies in Humanities, Management and Marketing of Iran, Tehran. [In Persian].
  16. Karimi-Nejad, A., Shafiei-Netaj, M., & Majdoddin, M. (2023). Presenting a model of the effect of jihadi management on administrative corruption in Shiraz Municipality using structural equation modeling. Third International Conference on Architecture, Civil Engineering, Urban Planning, Environment and Islamic Art Horizons in the Second Step Statement of the Revolution, Tabriz. [In Persian].
  17. Meshayekh Salehani, F., Salehi, A., Mirhosseini, H., Mahmoudi-Fard, Y., Madadpour, F., & Sadeghi, A. (2023). Explaining the factors affecting administrative corruption in municipalities. Third International Conference on Architecture, Civil Engineering, Urban Planning, Environment and Islamic Art Horizons in the Second Step Statement of the Revolution, Tabriz. [In Persian].
  18. Mirzabeygi, F., Mojtabazadeh khanghahi, H., & Sarvar, R. (2022). Assessing Development Indicators in the Sustainability of Urban Areas Case Study: Ilam City. Journal of Sustainable city, 5(1), 1-15. https://doi:10.22034/jsc.2021.263247.1380
  19. Mohammadi Gazijahani, H., nazmfar, H., & Azar, A. (2026). Measuring Urban Prosperity from the Perspective of Functional Distribution Patterns Within the Urban Spatial Structure: A case study of Sahand New City. Journal of Sustainable city, 9(1), 17-34. https://doi:10.22034/jsc.2026.573859.1908
  20. Mutahi, N., Micheni, M., & Lake, M. (2023). The godfather provides: Enduring corruption and organizational hierarchy in the Kenyan police service. Governance, 36(2), 401-419. https://doi.org/10.1111/gove.12672
  21. Rosenmüller, C. (2019). Corruption and justice in colonial Mexico 1650–1755. (Vol. 113). Cambridge University Press.
  22. Stensöta, H., & Wängnerud, L. (Eds.). (2018). Gender and corruption: Historical roots and new avenues for research. Springer.
  23. Torsello, D. (2023). Organizational culture and corruption. In The Cultural Theory of Corruption (pp. 105-117). Edward Elgar Publishing.
مجله شهر پایدار
دوره 9، شماره 1
بهار 1405
صفحه 87-100