مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

شناسایی عوامل تشکیل‌دهنده شهر هوشمند در کلان‌شهر اصفهان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
پریسا برخوردار 1
علی مرادی 2
منصور حقیقتیان 1
1 گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران
2 گروه جامعه‌شناسی، واحد کرمانشاه،دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
10.22034/jsc.2026.536703.1860
چکیده
پژوهش حاضر باهدف شناسایی عوامل تشکیل‌دهنده شهر هوشمند در کلان‌شهر اصفهان صورت گرفته است. نوع پژوهش به لحاظ هدف بنیادی، از نظر رویکرد ترکیبی (در بخش کیفی داده بنیاد و در بخش کمی از نوع پیمایشی) است. در بخش کیفی جامعه آماری پژوهش را 10 نفر از خبرگان شهرداری اصفهان و همچنین خبرگان دانشگاهی در زمینه شهر هوشمند و توسعه پایدار تشکیل دادند. در بخش کمی از کارکنان و مدیران شهرداری اصفهان بهره گرفته شد. با تکیه‌بر روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، 213 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش تحلیل داده‌ها در بخش کیفی کدگذاری نظری برگرفته از روش نظریه‌پردازی داده بنیاد و در بخش کمی از نرم‌افزار Spss-21 استفاده شد. نتایج نشان داد مقدار برای سازه‌های مدل اصلی یعنی شهر هوشمند 317/0 و برای توسعه پایدار 310/0 محاسبه‌شده است. مقدار برای شهر هوشمند 295/0، توسعه پایدار 236/0، شرایط علی 241/0، شرایط زمینه‌ای 278/0، شرایط مداخله‌گر 269/0 و راهبردها 278/0 است که مثبت و در سطح مطلوب است. بر همین اساس می‌توان گفت قدرت پیش‌بینی مدل در مورد متغیرها مطلوب هستند. مقدار شاخص GOF به عنوان شاخص برازش مدل نمونه موردبررسی 469/0 هست که جز اندازه‌های بزرگ است. با توجه به این یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که مدل آزمون شده در نمونه موردبررسی برازش مناسبی دارد.
کلیدواژه‌ها
شهر هوشمند
توسعه
توسعه پایدار
توسعه اقتصادی
توسعه اجتماعی
  1. احمدی، حامد، امانپور، سعید و بابایی مراد، بهناز. (1403). تبیین عوامل تأثیرگذار در شکل‌گیری شهر هوشمند بر اساس تاب آوری زیرساختی مطالعه موردی: شهر اهواز. مجله شهر پایدار، 7(4)، 41-56.doi: 10.22034/jsc.2025.478479.1805
  2. پروین، بهرام؛ شایان، علی؛ پورابراهیمی، علیرضا  و رادفر، رضا (1403). آینده‌نگاری حکمرانی دیجیتال در راستای هوشمند سازی شهری با رویکرد پایداری در سطح کلان‌شهرهای کشور. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 40 (1)، 124-9.
  3. جلالوند، مجتبی. (1404). بررسی نقش مشارکت شهروندان دیجیتال در تصمیم‌گیری‌های مدیریت شهری. ماهنامه تخصصی پایا شهر، 82، 1-19.
  4.  حبیبی، میرسالار. (1404). تحلیل عوامل مؤثر بر تحقق حکمروایی هوشمند شهری مطالعه موردی: منطقه 12 شهر تهران. مجله شهر پایدار، 8(4)، 41-60. doi: 10.22034/jsc.2025.530867.1854
  5. حقیقی، جلال؛ سعیده زرآبادی، زهرا سادات؛ بهزادفر، مصطفی و مجتبی، رفیعیان. (1402). ارائه الگوی ارزیابی تصمیم سازی در بازآفرینی شهری. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 23(69)، 459-477.‌
  6. داودی، سید سعید. (1402). شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های شهر هوشمند در ترویج توسعه پایدار. نوزدهمین کنفرانس ملی شهرسازی، معماری، عمران و محیط‌زیست، شیروان.
  7. زنگنه شهرکی، سعید؛ عباس نژاد جلوگیر، محسن؛ جوشن‌پور، محمد و عظمتی، حسین. (1401). سنجش میزان انطباق محلات شهری با اصول رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: شهر مشهد. مجله شهر پایدار، 5(4)، 27-51. doi: 10.22034/jsc.2022.284684.1463
  8.  زیاری، کرامت اله؛ فرهادی خواه، حسین و آروین، محمود. (1402). شناسایی ظرفیت‌های توسعه میان‌افزا در جهت دستیابی به رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: منطقه یک شهر یزد. مجله شهر پایدار، 6(4)، 123-139. doi: 10.22034/jsc.2021.187338.1018
  9. علیپور، احسان؛ تقوی، ابراهیم و عزت پناه، بختیار. (1403). اثرات توسعه مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس با رویکرد رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: شهر تبریز. مجله شهر پایدار، 7(2)، 63-78. doi: 10.22034/jsc.2024.431173.1754
  10. موسوی حسنی، سیدمصطفی. (1401). نظریه‌های شهر هوشمند. فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 5 (2)، 1-20.
  11. ولی‌الله قاسمی گیلوایی و افشین قربانی پارام. (۱۴۰۳). بررسی شاخص‌های طراحی برج مسکونی در راستای توسعه پایدار اجتماعی نمونه موردی: برج‌های کلان‌شهر تهران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 24(74)، 345-328.
  12. Ahmadi, H., Amanpour, S., & Babaei Morad, B. (2025). Explaining the influencing factors in the formation of smart city based on infrastructural resilience (Case study: Ahvaz City). Journal of Sustainable City, 7(4), 41-56. https://doi.org/10.22034/jsc.2025.478479.1805 [In Persian]
  13. Alipour, E., Taghavi, E., & Ezzatpanah, B. (2024). The effects of large-scale commercial center development with smart urban growth approach (Case study: Tabriz City). Journal of Sustainable City, 7(2), 63-78. https://doi.org/10.22034/jsc.2024.431173.1754 [In Persian]
  14. Capdevila, I., & Zarlenga, M. I. (2015). Smart city or smart citizens? The Barcelona case. Journal of Strategy and Management, 8(3), 266-282.
  15. Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2009). Smart cities in Europe. In Proceedings of the 3rd Central European Conference in Regional Science - CERS (pp. 49-59).
  16. Castelnovo, W., Misuraca, G., & Savoldelli, A. (2015). Smart cities governance: The need for a holistic approach to assessing urban participatory policy making. Social Science Computer Review, 1-16.
  17. Colding, J., Colding, M., & Barthel, S. (2020). Applying seven resilience principles on the vision of the digital city. Cities, 103, 102761, 1-9.
  18. Davoudi, S. S. (2023). Identification and prioritization of smart city components in promoting sustainable development. 19th National Conference on Urban Planning, Architecture, Civil Engineering and Environment, Shirvan. [In Persian]
  19. Dorin Pop, M., & Proștean, O. (2018). A comparison between smart city approaches in road traffic management. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 238, 29-36.
  20. Dreyer, D. R., Park, S., Bielawski, C. W., & Ruoff, R. S. (2010). The chemistry of graphene oxide. Chemical Society Reviews, 39(1), 228-240.
  21. Esposito, G., Terlizzi, A., Guarino, M., & Crutzen, N. (2024). Interpreting digital governance at the municipal level: Evidence from smart city projects in Belgium. International Review of Administrative Sciences, 90(2), 301-317.
  22. Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., Pichler-Milanović, N., & Meijers, E. (2007). Smart cities: Ranking of European medium-sized cities. Centre of Regional Science (SRF), Vienna University of Technology.
  23. Gupta, S., & Palsule-Desai, O. D. (2011). Sustainable supply chain management: Review and research opportunities. IIMB Management Review, 23(4), 234-245.
  24. Habibi, M. (2025). Analysis of factors affecting the realization of smart urban governance (Case study: District 12 of Tehran). Journal of Sustainable City, 8(4), 41-60. https://doi.org/10.22034/jsc.2025.530867.1854 [In Persian]
  25. Haghighi, J., Saeideh Zarabadi, Z. S., Behzadfar, M., & Rafieian, M. (2023). Providing an evaluation model for decision-making in urban regeneration. Journal of Applied Geographical Research, 23(69), 459-477. [In Persian]
  26. Jalalvand, M. (2025). Investigating the role of digital citizen participation in urban management decision-making. Paya Shahr Specialized Monthly, 82, 1-19. [In Persian]
  27. Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
  28. Lim, Y., Edelenbos, J., & Gianoli, A. (2024). What is the impact of smart city development? Empirical evidence from a Smart City Impact Index. Urban Governance, 4(1), 47-55.
  29. Lima, E. G., Chinelli, C. K., Guedes, A. L., Vazquez, L. G., Hammad, A. W., Haddad, A. N., & Soares, C. A. P. (2020). Smart and sustainable cities: The main guidelines of City Statute for increasing the intelligence of Brazilian cities. Sustainability, 12, 1025, 1-26. https://doi.org/10.3390/su12031025
  30. Lombardi, P., Giordano, S., Farouh, H., & Yousef, W. (2012). Modelling the smart city performance. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 25(2), 137-149.
  31. Lopez, L. J. R., & Castro, A. I. G. (2021). Sustainability and resilience in smart city planning: A review. Sustainability, 13, 181, 1-25.
  32. Lyulyov, O., Pimonenko, T., Saura, J. R., & Barbosa, B. (2024). How do e-governance and e-business drive sustainable development goals? Technological Forecasting and Social Change, 199, 123082.
  33. Makieła, Z. J., Stuss, M. M., Mucha-Kuś, K., Kinelski, G., Budziński, M., & Michałek, J. (2023). Smart City 4.0: Sustainable urban development in the Metropolis GZM. Sustainability, 14, 3516.
  34. Meijer, A., & Bolívar, M. P. R. (2016). Governing the smart city: A review of the literature on smart urban governance. International Review of Administrative Sciences, 82(2), 392-408.
  35. Mishra, M., Desul, S., Santos, C. A. G., Mishra, S. K., Kamal, A. H. M., Goswami, S., & Baral, K. (2024). A bibliometric analysis of sustainable development goals (SDGs): A review of progress, challenges, and opportunities. Environment, Development and Sustainability, 26(5), 11101-11143.
  36. Mousavi Hasani, S. M. (2022). Theories of smart city.  Journal of Geography and Human Relations, 5(2), 1-20. [In Persian]
  37. Parvin, B., Shayan, A., Pourabrahimi, A., & Radfar, R. (2024). Foresight of digital governance for urban smartization with a sustainability approach at the level of metropolitan cities of Iran. Journal of Information Processing and Management, 40(1), 9-124. [In Persian]
  38. Sahoo, S., & Goswami, S. (2024). Theoretical framework for assessing the economic and environmental impact of water pollution: A detailed study on sustainable development of India. Journal of Future Sustainability, 4(1), 23-34.
  39. Stamopoulos, D., Dimas, P., Siokas, G., & Siokas, E. (2024). Getting smart or going green? Quantifying the Smart City Industry's economic impact and potential for sustainable growth. Cities, 144, 104612.
  40. Šurdonja, S., Giuffrè, T., & Deluka-Tibljaš, A. (2020). Smart mobility solutions – Necessary precondition for a well-functioning smart city. Transportation Research Procedia, 45, 604-611.
  41. Sweeting, D., Alba-Ulloa, J. D., Pansera, M., & Marsh, A. (2022). Easier said than done? Involving citizens in the smart city. EPC: Politics and Space, 0(0), 1-17. https://doi.org/10.1177/23996544221080643
  42. Syed, A. A., Bokhari, A., & Myeong, S. (2022). Use of artificial intelligence in smart cities for smart decision-making: A social innovation perspective. Sustainability, 14(2), 620.
  43. Tan Yigitcanlar, M. K., Foth, M., Sabatini, J., da Costa, E., & Ioppolo, G. (2019). Can cities become smart without being sustainable? A systematic review of the literature. Sustainable Cities and Society, 45, 348-365.
  44. Valiollah Ghasemi Gilavai & Afshin Ghorbani Param. (2024). Investigating the design indicators of residential towers in line with social sustainable development (Case study: Tehran metropolitan towers). Applied Geographical Research, 24(74), 328-345. [In Persian]
  45. Vanolo, A. (2014). Smartmentality: The smart city as disciplinary strategy. Urban Studies, 51(5), 883-898.
  46. Zanganeh Shahraki, S., Abbasnejad Jolugir, M., Joshunpour, M., & Azmati, H. (2022). Measuring the degree of conformity of urban neighborhoods with smart urban growth principles (Case study: Mashhad City). Journal of Sustainable City, 5(4), 27-51. https://doi.org/10.22034/jsc.2022.284684.1463 [In Persian]
  47. Ziari, K., Farhadikhah, H., & Arvin, M. (2023). Identifying infill development capacities to achieve smart urban growth (Case study: District 1 of Yazd City). Journal of Sustainable City, 6(4), 123-139. https://doi.org/10.22034/jsc.2021.187338.1018 [In Persian]
  48. Zwick, A., & Spicer, Z. (2024). Examining the Smart City Generational Model: Conceptualizations, implementations, and Infrastructure Canada's Smart City Challenge. Urban Affairs Review, 60(4), 1229-1253.
مجله شهر پایدار
دوره 9، شماره 1
بهار 1405
صفحه 101-120