1
گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
2
گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
10.22034/jsc.2026.544099.1875
چکیده
بافت تاریخی شهر بوشهر با وجود برخورداری از معماری منحصربهفرد و سرمایههای فرهنگی ارزشمند، با فرسایش کالبدی و رکود اجتماعی شدید مواجه است. در چنین شرایطی، ظرفیت آیین خیّامی بهعنوان یک میراث فرهنگی ناملموس میتواند محرک بازآفرینی این محدوده باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی استراتژیهای بازآفرینی فرهنگ ـ مبنا با تأکید بر ظرفیتهای خیامخوانی انجام شده است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از حیث روششناسی، در دسته پژوهشهای آمیخته قرار میگیرد. ابتدا با مرور ادبیات موضوع، استراتژیهای مرتبط با بازآفرینی فرهنگ-مبنا شناسایی شدند. سپس، استراتژی ها توسط خبرگان بومی اولیتبندی شدند. در ادامه، به کمک تکنیک تحلیل ساختاری اثرات متقابل میک مک (MICMAC)، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری استراتژیها بررسی شد و شناسایی پیشرانها بر این اساس انجام گرفت. یافتههای تحقیق نشان می دهد که سه استراتژی اصلی شامل: «توسعه رویدادهای فرهنگی»، «بازسازی و بهسازی بناهای تاریخی» و «توسعه صنایع خلاق» دارای بیشترین میزان اثرگذاری بوده و به عنوان پیشرانهای کلیدی در بازآفرینی بافت تاریخی بوشهر مطرحاند. در نتیجه لازم است سرمایهگذاریها و برنامههای اصلی با تمرکز بر این سه حوزه صورت گیرد. به موازات این اقدامات، مدیریت دقیق«تصویر ذهنی و برندسازی» ضروری است. سایر استراتژیها در اولویتهای بعدی قرار میگیرند و زمینههای اجرایی آنها در پی تحقق پیشرانها محقق خواهد شد. با این حال، تضمین پایداری پروژه در بلندمدت، نیازمند توجه ویژه به استراتژی «مشارکت اجتماعی و پیوند نهادها» است. به طور کلی، روش ارائه شده در این پژوهش میتواند به عنوان یک نقشه راه استراتژیک برای سیاست گذاران و برنامهریزان شهری جهت احیای بافت تاریخی بوشهر به کارگرفته شود.