مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

تبیین تأثیر رویدادهای اجتماعی بر حضور پذیری فضاهای شهری مطالعه موردی: شهر قزوین

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
مهری السادات تقوی
مسعود الهی
شادی پاکزاد
گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
10.22034/jsc.2026.586433.1920
چکیده
حضور در فضای شهری زمانی رخ می‌دهد که انسان محیط و فضای بیرونی خویش را دارای شرایط مطلوبی دریابد بر همین اساس میزان حضور که منشأ جهت تعاملات اجتماعی است افزایش‌یافته و فضا را برای تعاملات بیشتر آماده می‌نماید. در این تحقیق تلاش شد تأثیر رویدادهای اجتماعی بر حضور پذیری شهروندان در فضاهای عمومی شهر مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش را شهروندان ساکن شهر قزوین که تعداد آن‌ها برابر با 409535 نفر است تشکیل می‌داد، حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر برآورد گردید. روایی ابزار تحقیق با استفاده از مدل تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه‌شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SMART PLS با روش آمار توصیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌ها نشان داد که رویدادهای تفریحی، ورزشی، کسب‌وکار و رویدادهای فرهنگی بر حضور پذیری شهروندان تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای مورد مطالعه رویدادهای فرهنگی با ضریب مسیر (377/ 0=β) دارای بیشترین تأثیر بود. این متغیر قادر است 2/14 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین نماید. بر اساس یافته‌های حاصل از این پژوهش می‌توان این‌گونه نتیجه‌گیری کرد که سیاست‌گذاران و برنامه ریزان حوزه شهری شهر قزوین لازم است که در حوزه رویدادها و برگزاری رویدادهای شهری برنامه‌ریزی داشته باشند تا از این طریق زمینه برای حضور پذیری شهروندان در فضاهای عمومی در راستای تعامل و سرزندگی بیشتر شهر فراهم گردد.
کلیدواژه‌ها
رویداد اجتماعی
رویداد فرهنگی
تفریحی
کسب و کار
ورزشی
حضورپذیری
شهر قزوین
  1. افلاکی، اردلان؛ شیرازبخت، فاطمه و رضایی، ناصر. (1403). ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر شکل‌گیری فرم و هندسه فضاهای شهری به‌منظور افزایش حضور پذیری سالمندان (نمونه موردی: منطقه یک شیراز). نشریه جغرافیا و توسعه فضای شهری، 11(2).161-179. https://doi.org/10.22067/jgusd.2023.73187.1122
  2. پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت اله؛ حاتمی نژاد، حسین و رضایی نیا، حسن. (1397). تحلیلی بر کنترل فضای عمومی در پارک‌های شهر تهران. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 6(4).649-673. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2018.260642.937
  3. تقوی، مهری السادات؛ الهی, مسعود و پاکزاد، شادی. (1405). تبیین تأثیر رویدادهای اجتماعی بر توسعه گردشگری فرهنگی مطالعه موردی: شهر قزوین. نشریه گردشگری شهری، 13(3). 45-62. https://doi.org/10.22059/jut.2026.392379.1277
  4. حاتمی نژاد، حسین؛ یداله نیا، هاجر و محمدی سلمانی، منصوره. (1399). تحلیلی از نقش فضاهای عمومی در سرزندگی شهری (نمونه موردی: پارک لاله تهران). جغرافیا و روابط انسانی. 1(3)،454-468. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26453851.1397.1.3.26.1
  5. رضازاده، معصومه و محمدی، مریم. (1399). ارزیابی تأثیر فضای عمومی بر ارتقا تعاملات اجتماعی در مجتمع‌های مسکونی (مطالعه موردی: شهر لاهیجان). مطالعات محیطی هفت حصار (هفت حصار)، 8(31)، 55-74.
  6. رضانژاد، مرضیه؛ موسی کاظمی، سیدمهدی، رفیعیان، مجتبی و رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا. (1404). الگوی فضایی اندام‌وار احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری نمونه موردی: شهر بندرعباس. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران (پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی)، 4(3)، 69-83. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221453.1394.4.3.5.7
  7. زارع، محمد؛ صابری، حمید؛ اذانی، مهری و گندمکار، امیر. (1401). تحلیل میزان رویدادمداری شهر شیراز. برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12(45)، 245-260. https://doi.org/10.30495/jzpm.2022.28342.3927
  8. سلام زاده، آیدین؛ تاج پور، مهدی و حسینی، الهه. (1401). تأثیر رویدادهای گردشگری بر انتخاب مقصد با نقش میانجی‌گری رسانه اجتماعی. بررسی‌های مدیریت رسانه، 1(1)، 30-52. https://doi.org/10.22059/mmr.2022.87742
  9. صادقی، علیرضا؛ موسوی سروینه باغی، الهه سادات و پاستون، زهرا. (1397). بررسی معناداری رابطه جهت‌گیری مذهبی و شادکامی در بین شهروندان استفاده‌کننده از فضاهای عمومی شهری. نمونه موردی: شهر مشهد. پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 9(34)، 149-167. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285229.1397.9.34.11.2
  10. صالحی معوا، فاطمه؛ خاتمی، سیدمهدی و رنجبر، احسان. (1401). تحلیل و مقایسه میزان رویدادمداری فضاهای عمومی شهری مورد مطالعه: منطقه 12 شهر تهران. باغ نظر.19(106)، 85-98. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.269717.4780
  11. عباس زاده، مظفر. (1401). ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر حضور پذیری زنان در فضاهای شهری نمونه موردی بازار تاریخی ارومیه. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری.10(4), 23-40. 10.22059doi:jurbangeo.2023.342453.1695
  12. علیزاده گوهری، نغمه؛ شاهدی، بهرام و احمدی، فرشته. (1402). تحلیل مؤلفه‌های فضایی تأثیرگذار بر حضورپذیری فضاهای تجاری بر پایه روابط غیر شکلی؛ نمونه موردی: بازار اصفهان. نقش‌جهان - مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳ (۳): ۳۰-۵۰. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23224991.1402.13.3.2.3
  13. قربانی، محمدحسین؛ محمودی، احمد، عباسی، زهره و مطهری، مرتضی. (1400). شناسایی پیامدهای امنیتی-اجتماعی برگزاری رویدادهای گردشگری ورزشی. پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی. 14(2)، 185-210.
  14. گودرزی سروش. (1392). بازشناسی مفهوم هویت در فضای شهری (نمونه موردی: خیابان بوعلی همدان). مطالعات شهر ایرانی اسلامی.11(3).101-107.
  15. محجوب، جلالی، نرجس؛ مولوی، مهرناز؛ شبانی، امیرحسین و ناظمی، الهام. (1399). الگوی سلسله مراتبی معناپذیری مکان با برپایی رویدادها در فضاهای عمومی شهری (مطالعه موردی: بافت پیاده محدوده مرکزی شهر رشت). دانش شهرسازی، 4(1)، 113-132. https://doi.org/10.22124/upk.2020.14490.1295
  16. محمدزاده نبیی، ائلیار و قره بگلو، مینو. (1401). کاربست بازی وارسازی در فضاهای شهری جهت ارتقاء حضورپذیری کودکان اوتیستیک. منظر، 14(58)، 52-65. https://doi.org/10.22034/manzar.2021.294659.2142
  17. Abbaszadeh, M. (2023). Evaluation of the effective components of the presence of women in urban spaces: The case study of a historical bazaar of Urmia. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 10(4), 23–40. [In Persian]
  18. Aflaki, A., Shirazbakht, F., & Rezaee, N. (2024). Evaluation of components influencing the form and geometry of urban spaces towards more attendance of the elderly: District One of Shiraz as case. Geography and Urban Space Development, 11(2), 161–179. [In Persian]
  19. Alizad Gohari, N., Shahedi, B., & Ahmadi, F. (2023). Analysis of spatial components affecting the presence of commercial spaces, based on non-formal relationships; Case study: Isfahan Bazaar. Naqshejahan – Basic Studies and New Technologies of Architecture and Planning, 13(3), 30–50. [In Persian]
  20. Antchak, V. (2018). City rhythms and events. Annals of Tourism Research, 68, 52–54. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2018.101143
  21. Askarizad, R., & He, J. (2025). The role of urban furniture in promoting gender equality and static social activities in public spaces. Ain Shams Engineering Journal, 16(2), 103250. https://doi.org/10.1016/j.asej.2024.103250
  22. Bracken, A. M., Christensen, C., O'Riain, M. J., Fürtbauer, I., & King, A. J. (2022). Flexible group cohesion and coordination, but robust leader–follower roles, in a wild social primate using urban space. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 289(1967), 20212141. https://doi.org/10.1002/ajp.23727
  23. Champlin, C., Sirenko, M., & Comes, T. (2023). Measuring social resilience in cities: An exploratory spatio-temporal analysis of activity routines in urban spaces during Covid-19. Cities, 135, 104220. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.104220
  24. Gaglione, F., Gargiulo, C., Zucaro, F., & Cottrill, C. (2022). Urban accessibility in a 15-minute city: A measure in the city of Naples, Italy. Transportation Research Procedia, 60, 378–385. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2021.12.049
  25. Ghorbani, M. H., Mahmoudi, A., Abbasi, Z., & Motahari, M. (2021). Identifying the socio-security consequences of hosting sports tourism events. Journal of Police Order and Security, 14(2), 185–210. [In Persian]
  26. Goudarzi, S. (2013). Re-examining the concept of identity in urban space (Case study: Bu-Ali Street, Hamedan). Iranian-Islamic City Studies, 11(3), 101–107. [In Persian]
  27. Gradine, C. D. (2017). Spatial ethno-geographies of 'sub-cultures' in urban space: Skateboarders, appropriative performance, and spatial exclusion in Los Angeles [Doctoral dissertation, Columbia University]. https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D880580Q
  28. Gupta, A., Yadav, M., & Nayak, B. K. (2025). A systematic literature review on inclusive public open spaces: Accessibility standards and universal design principles. Urban Science, 9(6), 181. https://doi.org/10.3390/urbansci9060181
  29. Hataminejad, H., Yadollahnia, H., & Mohammadi Salmani, M. (2018). Analysis of the role of public spaces in urban vitality (Case study: Tehran Laleh Park). Geography and Human Relationships, 1(3), 454–468. [In Persian]
  30. Huang, J. (2025). Adaptive reuse of urban public space and optimization of urban living environment. International Journal of Engineering Advances, 2(4), 9–17. https://doi.org/10.71222/egsk5x24
  31. Kim, A. M. (2019). Sidewalk city: Remapping public space in Ho Chi Minh City. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/9780226119366
  32. Li, X., Abbas, J., Dongling, W., Baig, N. U. A., & Zhang, R. (2022). From cultural tourism to social entrepreneurship: Role of social value creation for environmental sustainability. Frontiers in Psychology, 13, 925768. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.925768
  33. Mahjoub Jalali, N., Molavi, M., Shabani, A., & Nazemi, E. (2020). Hierarchical pattern of the place meaningfulness through establishing events in the urban public spaces (Case study: The central pedestrian district of Rasht). Urban Planning Knowledge, 4(1), 113–132. [In Persian]
  34. Mehta, V., & Nogalski, S. (2026). Designing for sociability and the erosion of publicness: How COVID-19 changed public space. Journal of Urban Design, 31(1), 34–62. https://doi.org/10.1080/13574809.2025.2459711
  35. Mohammadnezhad Sigarodi, M., Parvizi, R., & Daneshshakib, M. (2020). Assessing the impact of public space on social interactions in residential complexes (Case study: Lahijan city). Haft Hesar Journal of Environmental Studies, 8(31), 55–74. [In Persian]
  36. Mohammadzadeh Nabie, E., & Gharebaghlou, M. (2022). Applying gamification to urban spaces to improve autistic children's presence tendency. Manzar, the Scientific Journal of Landscape, 14(58), 52–65. [In Persian]
  37. Mucha, A., Pollak, A., & Wojtyna, E. (2025). Effect of virtual walk in green or urban spaces on pain perception among healthy adults. Scientific Reports, 15(1), 27586. https://doi.org/10.2298/FUACE1003293N
  38. Naya, R. B., de la Cal Nicolás, P., Medina, C. D., Ezquerra, I., García-Pérez, S., & Monclús, J. (2023). Quality of public space and sustainable development goals: Analysis of nine urban projects in Spanish cities. Frontiers of Architectural Research, 12(3), 477–495. https://doi.org/10.1016/j.foar.2023.01.002
  39. Onay, B. (2024). A study on the adequacy of gathering areas as urban spaces. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 25(1), 95–103. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1398345
  40. Pourahmad, A., Ziari, K., Hataminejad, H., & Rezaeinia, H. (2019). Analysis of public space control in the parks of Tehran. Geographical Urban Planning Research (GUPR), 6(4), 649–673. [In Persian]
  41. Qi, J., Mazumdar, S., & Vasconcelos, A. C. (2024). Understanding the relationship between urban public space and social cohesion: A systematic review. International Journal of Community Well-Being, 7(2), 155–212. https://doi.org/10.1007/s42413-024-00204-5
  42. Rezanejad, M., Mousa Kazemi, S. M., Rafieian, M., & Roknoddin Eftekhari, A. (2026). Spatial pattern of the sense of security in urban public spaces: A case study of Bandar Abbas. Strategic Research on Social Issues in Iran, 4(3), 69–83. [In Persian]
  43. Rogers, C. W. (2023). Urban open space in the 21st century. Landscape and Urban Planning, 60(2), 534–572.
  44. Sadeghi, A. R., Mousavi Sarvine Baghi, E. S., & Paston, Z. (2018). Relationship between religious orientation and happiness of present citizens in urban public spaces, a case study: Mashhad City. [Journal Name], 9(34), 149–168. [In Persian]
  45. Sadeghi, A. R., Mousavi Sarvine Baghi, E. S., & Paston, Z. (2020). Relationship among religious orientation, individual attributes, and presence of people in urban public space. Journal of Religion and Health, 59, 59–81. https://doi.org/10.1007/s10943-019-00842-6
  46. Salamzadeh, A., Tajpour, M., & Hosseini, E. (2022). The impact of tourism events on destination selection: The mediating role of social media. Media Management Review, 1(1), 30–52. https://doi.org/10.22059/mmr.2022.87742 [In Persian]
  47. Salehi Mava, F., Khatami, S. M., & Ranjbar, E. (2022). An analysis on the factors affecting the creation of event-oriented urban public spaces: Case study: Central part of Tehran (District 12). The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 19(106), 85–98. [In Persian]
  48. Stoia, N. L., Niţă, M. R., Popa, A. M., & Iojă, I. C. (2022). The green walk—An analysis for evaluating the accessibility of urban green spaces. Urban Forestry & Urban Greening, 75, 127685. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2022.127685
  49. Taghavi, M. A., Elahi, M., & Pakzad, S. (2026). Explaining the impact of social events on the development of cultural tourism in the city of Qazvin. Urban Tourism, 13(3), 45–62. [In Persian]
  50. Vanky, A., & Le, R. (2023). Urban-semantic computer vision: A framework for contextual understanding of people in urban spaces. AI & Society, 38(3), 173–198. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02734-8
  51. Wang, S., Yung, E. H. K., & Sun, Y. (2022). Effects of open space accessibility and quality on older adults' visit: Planning towards equal right to the city. Cities, 125, 103611. https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103611
  52. Xie, Y., Ishida, Y., Mochida, A., Watanabe, H., & Yu, S. (2025). Contrasting impacts of urban development and broader-scale climate change on the advection effects of sea breezes based on an analysis of heat balance mechanism in urban space: A case study in Sendai, Japan. Sustainable Cities and Society, 106731. https://doi.org/10.1016/j.scs.2025.106731
  53. Zare, M., Saberi, H., Azani, M., & Gandomkar, A. (2022). Event analysis of Shiraz city. Regional Planning, 12(45), 245–260. [In Persian]
مجله شهر پایدار
دوره 9، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 99-119