زمینه و هدف: شهر زنجان به دلیل قرارگیری در زون تکتونیکی فعال و نزدیکی به گسل‌های سلطانیه و شمال زنجان، همراه با شتاب توسعه شهری در دهه‌های اخیر، در معرض خطر بالای لرزه‌ای قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف پهنه‌بندی خطر زلزله در زنجان با تأکید بر مؤلفه‌های توسعه شهری و سنجش میزان آسیب‌پذیری کالبدی و فضایی انجام شده است.

روش‌شناسی: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جهت ارزیابی آسیب‌پذیری، ۵ معیار اصلی و ۲۱ زیرمعیار بر اساس مبانی نظری و نظر ۲۰ نفر از خبرگان استخراج گردید. وزن‌دهی معیارها با فرآیند تحلیل شبکه‌ای (ANP) و استخراج سوپرماتریس حد انجام شد. لایه‌های مکانی در محیط ArcGIS با توابع عضویت فازی استانداردسازی شده و با ابزار Raster Calculator تلفیق شدند.

یافته‌ها: نتایج ANP نشان داد که معیار کالبدی-ساختمانی با وزن ۴۱٫۸۳۹ درصد و معیار طبیعی با وزن ۲۲٫۱۵۰ درصد بیشترین تأثیر را در آسیب‌پذیری لرزه‌ای زنجان دارند. ارزیابی مساحتی پهنه‌بندی کلی خطر نشان داد که ۱۸٫۴ درصد از مساحت شهر در پهنه با خطر بسیار بالا، ۳۲٫۱ درصد در پهنه خطر بالا، ۲۸٫۵ درصد در پهنه خطر متوسط و ۲۱٫۰ درصد در پهنه خطر کم تا بسیار کم قرار دارند. نواحی جنوب، غرب و شمال‌شرق ناایمن‌ترین بخش‌های شهر هستند.

نتیجه‌گیری: تحلیل پیوسته فضایی نشان می‌دهد آسیب‌پذیری زنجان الگویی لکه‌ای و ناهمگون دارد. جهت ارتقای تاب‌آوری شهری، تدوین ضوابط سخت‌گیرانه ساخت‌وساز در توسعه‌های جدید شمال‌شرق و بازآفرینی کالبدی بافت‌های فرسوده مرکزی و جنوبی الزامی است.