مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

نقش شهرداری الکترونیک در بهبود حکمروایی شهری مطالعه موردی: شهر ملایر

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
شیلا به سرشتی 1
پارسا قنبری 2
مجید شمس 1
1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
10.22034/jsc.2026.585232.1916
چکیده
تحقق شهر الکترونیک علاوه بر ایجاد الگویی نوین در سطح شهرها، دسترسی شهروندان و مدیران را به خواسته‌های یک جامعه شهری توسعه‌یافته، خلاق، پاک، فرهنگی و دانش‌محور فراهم می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شهرداری الکترونیک در بهبود حکمروایی شهری شهر ملایر انجام‌شده است. این مطالعه از نوع کاربردی-توسعه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل شهروندان، کارشناسان و مدیران شهرداری، اعضای شورای شهر و کارشناسان فناوری اطلاعات شهر ملایر است که بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد و مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. یافته‌ها نشان داد که استقرار شهرداری الکترونیک تأثیر مثبت و معناداری بر ابعاد حکمروایی شهری دارد. بیشترین تأثیر آن بر «کارآمدی مدیریتی» (ضریب مسیر ۰.۷۱) و پس از آن «شفافیت» (۰.۶۵) و «رضایت شهروندی» (۰.۵۸) بود. همچنین، شهرداری الکترونیک پتانسیل قابل‌توجهی برای افزایش «مشارکت شهروندان» در تصمیم‌گیری‌های شهری دارد (ضریب مسیر ۰.۶۳). بااین‌حال، تحلیل موانع نشان داد که مهم‌ترین چالش‌ها، ماهیت انسانی و نهادی دارند؛ به‌طوری‌که «ضعف مهارت‌های کارکنان»، «کمبود نیروی متخصصIT»»، و «عدم یکپارچگی سیستم‌های اطلاعاتی» در اولویت‌های نخست قرار دارند. نتایج نشان داد که برای تحقق حکمروایی مطلوب شهری، تمرکز صرف بر زیرساخت‌های فنی کافی نیست. شکاف موجود در شفافیت مالی و مشارکت واقعی شهروندان، نیازمند تغییر رویکرد از توسعه زیرساخت به سمت توانمندسازی سرمایه انسانی، یکپارچه‌سازی نرم‌افزارها و تقویت سازوکارهای نظارتی است.
کلیدواژه‌ها
شهرداری الکترونیک
حکمروایی شهری
شفافیت
کارآمدی مدیریتی
مشارکت شهروندی
شهر ملایر
  1. آقایی، لیلا؛ وارثی، حمیدرضا و زنگنه شهرکی، سعید. (1398). ارزیابی طرح مدیریت ناحیه محوری مبتنی بر معیارهای شهرداری الکترونیک با مدل ویکور (مطالعة موردی: منطقة 6 و 15 شهرداری تهران). پژوهش‌های جغرافیای شهری،7(1)، 59-39
  2. ابراهیمی بوزانی، مهدی و زمانی جوهرستانی، اعظم. (1400). تحلیلی بر وضعیت تحقق‌پذیری برنامه‌ریزی کاربری اراضی طرح جامع شهر ملایر. فصلنامه علمی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری،12(2)، 137-119
  3. احمدپور، سمیه؛ فرزاد بهتاش، محمدرضا و استعلاجی، علیرضا. (1402). الگوی حکمروایی هوشمند شهری در مشارکت شهروندان (مطالعه موردی: منطقه 12 شهرداری تهران). فصلنامه آینده‌پژوهی شهری،3(2)، 142-116
  4. حاتمی نژاد، حسین؛ مزیدی، سیده فاطمه و فرهادی، ابراهیم. (1400). بررسی و تحلیل وضعیت حکمروایی شهری در منطقه 22، شهر تهران. فصلنامه چشم‌انداز شهرهای آینده، 4(8)، 40-25
  5. حداد، علی‌رضا. (1403). تأثیر فناوری اطلاعات در شهرداری الکترونیک. فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 8(94)، 845-834
  6. حسینی پور، سید محمدامین. (1403). ضرورت ایجاد شهرداری الکترونیک در توسعه و مدیریت شهری جهت ارائه خدمات موردنیاز به شهروندان. دهمین همایش بین‌المللی ایده‌های نوین در معماری، شهرسازی، جغرافیا و محیط‌زیست پایدار، مشهد.
  7. حکیم زاده نقوی، نغمه. (1404). طراحی مدل حکمرانی خوب مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار (موردمطالعه: شهرداری شهر سیرجان). یازدهمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم انسانی، مدیریت و کارآفرینی ایران.
  8. خاتم، سعید؛ احمدی، سید عباس و خاتم، مهناز .(1402). بررسی و تحلیل شاخص‌های حکمروایی شهری در کلان‌شهر تهران با استفاده از روش دیمتل فازی. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی،34(91)، 64-51
  9. خاضع، سید ربیع اله، (1404)، حکمرانی خوب شهری با رویکرد شهر هوشمند: مورد پژوهی شهرداری قیام دشت. بیست و ششمین همایش ملی جغرافیا و محیط‌زیست، شیروان.
  10. رضائیان فردویی، صدیقه؛ حورعلی، منصوره؛ عطری نژاد، الهه و فربد، ابراهیم. (1400). رتبه‌بندی عوامل کلیدی مؤثر برافزایش شفافیت و پاسخگویی دولت الکترونیک در شهرداری (موردمطالعه: شهرداری‌های شهر تهران). مطالعات مدیریت دولتی ایران،4(4)، 205-167
  11. زندیه، الناز. (1395). بررسی عملکرد شهرداری‌ها در چارچوب رویکرد حکمروایی خوب شهری نمونه موردی: شهرداری شهر ملایر. فصل‌نامه آمایش محیط، (39)، 76-59
  12. زیاری، کرامت الله؛ مهدی، علی و مهدیان بهنمیری، معصومه. (1392) مدیریت شهری الکترونیک؛ گامی نوین در تحقق پایداری شهری بررسی وضعیت شهرداری الکترونیکی در کلان‌شهرها (مطالعه موردی شهر قم). فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، (3)، تابستان،125-109
  13. شمس، مجید و فرهادیان، پگاه. (1397). نقش گردشگری در تحولات اقتصادی (مطالعه موردی: شهر ملایر). فضای گردشگری، 8، (29) 23-1
  14. شیرازی ایرانی، شقایق و صابری، علی. (1404). سنجش ابعاد حکمروایی خوب شهری و عوامل کلیدی اثرگذار بر وضعیت آن در شهرهای قومی ) مطالعه موردی: شهر یاسوج). مجله علمی شهر ایمن، 8(29)، 41-18
  15. شیرمحمدی، حسین؛ شمس، مجید و ملک حسینی، عباس. (1403). پهنه‌بندی و ارزیابی شاخص‌های کالبدی تاب‌آوری شهری (شهر ملایر- استان همدان). فصلنامه علمی مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی،19(2)، 56-43
  16. عبادی، نغمه و پیران نژاد، علی. (1393). حکمرانی الکترونیک در شهرداری‌ها: مطالعة پورتال شهرداری‌های کشور. مدیریت دولتی، 6(2)، 288-265
  17. عرفانی، عطااله؛ سجادزاده، حسن و رحیمی، محمود. (1404). بررسی برازش مدل حکمروایی خوب شهری با رویکرد زمینه گرا و تحلیل معادلات ساختاری (مطالعه موردی: شهر سنندج) .اندیشه راهبردی شهرسازی،3(2)،249-234
  18. علیخانی، شیما؛ ناجی عظیمی، زهرا و لگزیان، محمد. (1396). ارزیابی آمادگی الکترونیکی مناطق شهرداری مشهد در راستای تحقق شهرداری الکترونیک. چشم‌انداز مدیریت دولتی، (31)، 96-79
  19. فاطمی، نرجس؛ حاجی پور، حمیدرضا و هاشمیان، سیده آسیه. (1403). تحلیلی بر شاخص‌های حکمروایی خوب شهری در کلان‌شهر مشهد (موردمطالعه: منطقه 9 شهرداری مشهد). نهمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی عمران، سازه و زلزله، تهران.
  20. فدوی نیا، شیما؛ زیویار پرده‌ای، پروانه و سرور، رحیم (1401) ارزیابی اثربخشی مدیریت محلی با تأکید بر شاخص‌های حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: منطقه 20 شهر تهران). مجله جغرافیایی آمایش فضا،12(3)، 74-57
  21. قادری، جعفر. (1385). ارزیابی نظام مالی و درآمد شهرداری‌ها در ایران. مجله اقتصاد مقداری،3(10)،47-21
  22. کامیار، غلامرضا. (1385). حقوق شهری و شهرسازی. تهران: انتشارات مجد.
  23. کرم الدینی، ریحانه؛ پور منافی سرابی، عباس و هاشم نیا، عصمت. (1402). بررسی تأثیر خدمات دفاتر شهرداری الکترونیک بر توسعه پایدار شهری (نمونه: شهرداری منطقه ۱۲ مشهد). دهمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین‌المللی برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری.
  24. محمدی، محسن؛ سرور، رحیم؛ ولی شریعت پناهی، مجید؛ و مجتبی زاده، حسین (1399) توسعه پایدار نواحی منطقه 4 شهر تهران با تأکید بر حکمروایی خوب شهری. فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 17(65)،151-130
  25. معتمد کشاورز، پرستو. (1402). نقش شاخص‌های حکمروایی خوب شهری بر تحقق مدیریت سبز شهری: مطالعه موردی محله انقلاب، منطقه یازده، تهران. نهمین همایش علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم معماری و شهرسازی ایران، تهران.
  26. Abadi, N., & Pirannezhad, A. (2014). E-governance in municipalities: A study of the portal of Iranian municipalities. Public Administration, 6(2), 265-288. [In Persian]
  27. Aghaei, L., Varesi, H. R., & Zanganeh Shahraki, S. (2019). Evaluation of district-based management plan based on e-municipality criteria using VIKOR model (Case study: Districts 6 and 15 of Tehran Municipality). Urban Geography Research, 7(1), 39-59. [In Persian]
  28. Ahmadpour, S., Farzad Behtash, M. R., & Estelaji, A. (2023). Smart urban governance model in citizen participation (Case study: District 12 of Tehran Municipality). Quarterly Journal of Urban Futures Studies, 3(2), 116-142. [In Persian]
  29. Alikhani, S., Naji Azimi, Z., & Legzian, M. (2017). E-readiness assessment of Mashhad municipal districts for achieving e-municipality. Public Management Perspective, 31, 79-96. [In Persian]
  30. Ebrahimi Bozani, M., & Zamani Joharestani, A. (2021). An analysis of the realizability of land use planning in the comprehensive plan of Malayer City. Scientific Journal of Urban Ecology Research, 12(2), 119-137. [In Persian]
  31. Erfani, A., Sajjadzadeh, H., & Rahimi, M. (2025). Evaluation of the goodness of fit of the good urban governance model with a context-oriented approach and structural equation analysis (Case study: Sanandaj City). Strategic Urban Planning Thought, 3(2), 234-249. [In Persian]
  32. Fadavinia, S., Ziviyar Pardeh, P., & Sarvar, R. (2022). Evaluation of the effectiveness of local management with emphasis on good urban governance indicators (Case study: District 20 of Tehran). Geographical Journal of Spatial Planning, 12(3), 57-74. [In Persian]
  33. Fatemi, N., Hajipour, H. R., & Hashemian, S. A. (2024). An analysis of good urban governance indicators in Mashhad metropolis (Case study: District 9 of Mashhad Municipality). 9th International Conference on Civil Engineering, Structure and Earthquake, Tehran. [In Persian]
  34. Ghaderi, J. (2006). Evaluation of the financial system and revenue of municipalities in Iran. Quantitative Economics Journal, 3(10), 21-47. [In Persian]
  35. Haddad, A. R. (2024). The impact of information technology on e-municipality. Quarterly Journal of New Research Approaches in Management and Accounting, 8(94), 834-845. [In Persian]
  36. Hakimzadeh Naghavi, N. (2025). Designing a good urban governance model with a sustainable development approach (Case study: Sirjan Municipality). 11th National Conference on New Studies and Research in Humanities, Management and Entrepreneurship, Iran. [In Persian]
  37. Hataminejad, H., Mazidi, S. F., & Farhadi, E. (2021). Analysis of urban governance status in District 22, Tehran. Quarterly Journal of Future Cities Perspective, 4(8), 25-40. [In Persian]
  38. Hosseinipour, S. M. A. (2024). The necessity of establishing e-municipality in urban development and management to provide services to citizens. 10th International Conference on New Ideas in Architecture, Urban Planning, Geography and Sustainable Environment, Mashhad. [In Persian]
  39. Kamil, M., Mas’udi, S. Y. F., & Kristiani, N. N. (2024). Strengthening urban governance: Digital transformation through the development of electronic-based government systems to create smart cities in Malang City. BIS Information Technology and Computer Science, 1, V124024-V124024.
  40. Kamyar, G. (2006). Urban law and planning. Majd Publications. [In Persian]
  41. Karameddini, R., Pourmanafi Sarabi, A., & Hashemnia, E. (2023). Investigating the impact of e-municipality office services on sustainable urban development (Case study: District 12 of Mashhad Municipality). 10th National Conference and 3rd International Conference on Urban Planning and Management. [In Persian]
  42. Khatam, S., Ahmadi, S. A., & Khatam, M. (2023). Analysis of urban governance indicators in Tehran metropolis using fuzzy DEMATEL method. Geography and Environmental Planning, 34(91), 51-64. [In Persian]
  43. Khazae, S. R. (2025). Good urban governance with a smart city approach: A case study of Qiam Dasht Municipality. 26th National Conference on Geography and Environment, Shirvan. [In Persian]
  44. Krasnykov, Y., Bobos, O., Lavrinets, I., Khabarova, T., & Zozulia, N. (2024). The impact of electronic governance on the quality of public services and municipal property management. Pakistan Journal of Criminology, 16(1).
  45. Madani, M., & Nasrulhaq, M. (2017). Concept of smart city governance in Makassar City. In International Conference on Administrative Science (ICAS 2017) (pp. 154-156). Atlantis Press.
  46. Mierzejewska, A. (2024). New urban governance as a way of building city resilience to pandemic-caused stress. Journal of Urban Governance, 10(1), 40-60.
  47. Mohammadi, M., Sarvar, R., Vali Shariatpanahi, M., & Mojtabazadeh, H. (2020). Sustainable development of District 4 of Tehran with emphasis on good urban governance. Geographical Quarterly of the Land, 17(65), 130-151. [In Persian]
  48. Molobela, T. (2023). The e-municipality in South Africa as a panacea for adopting and implementing sustainable online services: A case of the city of Tshwane: E-municipality. Artha Journal of Social Sciences, 22(3), 25-48.
  49. Motamed Keshavarz, P. (2023). The role of good urban governance indicators on the realization of green urban management: A case study of Enghelab neighborhood, District 11, Tehran. 9th Scientific-Research Conference on Development and Promotion of Architecture and Urban Planning Sciences, Tehran. [In Persian]
  50. Przybylovich, A., & Kanha, M. A. (2024). Governance in the digital age: The emergence of smart and dynamic urban governance practices. Government Information Quarterly, 41(1), 101907.
  51. Rezaeian Fardouei, S., Hoorali, M., Atri Nejad, E., & Farbod, E. (2021). Ranking of key factors affecting the increase of transparency and accountability of e-government in municipalities (Case study: Municipalities of Tehran). Iranian Public Administration Studies, 4(4), 167-205. [In Persian]
  52. Shams, M., & Farhadian, P. (2018). The role of tourism in economic developments (Case study: Malayer City). Tourism Space, 8(29), 1-23. [In Persian]
  53. Shirazi Irani, S., & Saberi, A. (2025). Measuring the dimensions of good urban governance and key factors affecting its status in ethnic cities (Case study: Yasuj City). Scientific Journal of Safe City, 8(29), 18-41. [In Persian]
  54. Shirmohammadi, H., Shams, M., & Malekhosseini, A. (2024). Zoning and evaluation of physical indicators of urban resilience (Malayer City - Hamadan Province). Scientific Quarterly of Human Settlements Planning Studies, 19(2), 43-56. [In Persian]
  55. Tutar, H., & Uzun, İ. (2024). E-municipality and public relations in digitalized cities: An interpretive content analysis on TR42 region municipalities. Yeni Medya, (16), 19-37.
  56. Zandieh, E. (2016). Performance evaluation of municipalities within the framework of good urban governance approach (Case study: Malayer Municipality). Environmental Planning Quarterly, 39, 59-76. [In Persian]
  57. Ziari, K., Mahdi, A., & Mahdian Behnemiri, M. (2013). Electronic urban management: A new step towards achieving urban sustainability - Evaluation of e-municipality status in metropolises (Case study: Qom City). Quarterly Journal of Urban Economics and Management, 3, 109-125. [In Persian]
مجله شهر پایدار
دوره 9، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 19-38