منفعت عمومی یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم برنامه‌ریزی شهری است که تحقق آن در عمل تحت تأثیر روابط قدرت، ساختارهای نهادی و گفتمان‌های مسلط قرار دارد. در این میان، توسعه محله‌ای به‌عنوان رویکردی برای تقویت مشارکت، عدالت فضایی و حکمرانی محلی مطرح شده است، اما چگونگی نقش آن در بازتولید مفهوم منفعت عمومی در کلان‌شهر تهران همچنان نیازمند تبیین است. ازاین‌رو، مقاله حاضر به تحلیل جایگاه تحقق توسعه محله‌ای در بازتولید مفهوم منفعت عمومی می پردازد.

این مقاله با رویکرد کیفی و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با کنشگران حوزه شهری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد.

نتایج نشان داد که بازتولید مفهوم منفعت عمومی در سطح محله در قالب شش مقوله اصلی شامل بازتعریف محله در عصر مدرن و نوآوری، نظام ضوابط و حاکمیت قانون، بازسازی هویت و سرمایه اجتماعی، اقتصاد سیاسی زمین و مدیریت تعارض منافع، حکمرانی محله‌محور و نهادسازی مشارکتی و عدالت فضایی و استانداردسازی خدمات صورت‌بندی می‌شود. همچنین، مضامینی نظیر تعارض منافع خصوصی و عمومی، توزیع منصفانه امکانات، فرآیند پایین به بالا در تشخیص نیازها، تأمین سرانه‌های محلی، ایجاد حس تعلق و مقابله با قانون‌گریزی، بیشترین اهمیت را در ادراک مشارکت‌کنندگان از منفعت عمومی داشتند.

یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقق منفعت عمومی مستلزم تقویت حکمرانی محله‌محور، افزایش شفافیت، مدیریت تعارض منافع، کاهش تمرکزگرایی و گسترش مشارکت مؤثر شهروندان در فرآیندهای تصمیم‌گیری شهری است.