ارزیابی زندگی شبانه شهری با تأکید بر اقتصاد شبانه مطالعه موردی: خیابان کمال اسماعیل اصفهان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 کارشناس ارشد طراحی شهری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

10.22034/jsc.2020.211528.1165

چکیده

تغییرات عمده در ساختار و سبک زندگی روزمره در دهه‌های اخیر، مانند تغییر در زمان کار، اوقات فراغت، توجه به زندگی درون‌شهری و اضطرار زمانی باعث ایجاد مفهوم زندگی شبانه و شهرهای بیست‌وچهارساعته گشته است. مفهوم زندگی شبانه دارای معیارهای متنوع و درهم‌تنیده بسیاری است. رویکرد اصلی این مقاله توجه به معیار اقتصاد شبانه، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین معیارها و ستون فقرات مفهوم زندگی شبانه شهری می‌باشد. این نوشتار ضمن بررسی آرای نظریه‌پردازان مختلف در باب مفهوم زندگی شبانه در فضای شهری، اهداف آن و اهمیت معیار اقتصاد شبانه، به تدوین مجموعه‌ای از شاخص‌ها پرداخته تا بتواند فاصله وضع موجود را با وضعیت آرمانی موردسنجش قرار داده، میزان موفقیت مفهوم زندگی شبانه را در راستای معیار اقتصاد شبانه اندازه‌گیری نماید. برای دستیابی به این هدف، بخشی از خیابان کمال اسماعیل اصفهان به‌صورت مورد پژوهی و با استفاده از روش ترکیبی و بهره‌گیری توأمان از روش‌های کمّی و کیفی، جهت درک همه‌جانبه موضوعات، موردبررسی قرارگرفته است. در طول پروژه از روش‌های برداشت میدانی، مشاهده، مشاهده رفتار (ریتم آنالیز) و مصاحبه بهره گرفته‌شده است. نتایج حاصل از بررسی‌ها بر روی نمونه موردمطالعه نشان داد که فقدان مکان‌های سوم، کم بودن زمان فعالیت کاربری‌های مستقر، ضعف در انعطاف‌پذیری پلاک‌ها، جداره غیرفعال و خسته‌کننده، تراوش اندک کاربری‌ها در محدوده‌ای بسیار ناچیز و هم‌چنین عدم روشنایی مناسب سبب کاهش کیفیت معیار اقتصاد شبانه، باوجود همه پتانسیل‌ها، و در نتیجه کاهش کیفیت زندگی شبانه شهری شده است.

کلیدواژه‌ها


1)    بصیری‌مژدهی، رضا و محملی‌ابیانه، حمیدرضا (1391) منظر شبانه در تهران، ارزیابی ضرورت‌ها و فرصت‌ها، فصلنامه منظر، زمستان 1391، دوره 4، شماره 21، صص. 39-36.
2)    پاکزاد، جهانشاه و سوری، الهام (1396) راهنمای نورپردازی مکان‌های شهری، تهران: انتشارات آرمان‌شهر.
3)    خطیبی، سید محمدرضا (1392) تأثیر متقابل الگوهای رفتاری در احیای هویت محیط شهر مطالعه موردی: ورودی سنندج، هویت شهر، بهار 1392، دوره 7، شماره 13، صص. 73-63.
4)    دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (1395) مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران 1389 تا 1391، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
5)    قدیمی، سیده درسا و کرامتی، غزال (1396) زندگی شبانه در کلان‌شهر با تأکید بر تأثیر عوامل فرهنگی بر فضای شهری (مطالعه موردی: مرکز فعالیت‌های نوین تهران)، مطالعات محیطی هفت حصار، سال 6، شماره 20، صص. 40-27.
6)    کرمونا، متیو و تیسدل، استیو (1390) خوانش مفاهیم طراحی شهری، ترجمه کامران ذکاوت و فرناز فرشاد، تهران: آذرخش.
7)    کرمونا، متیو؛ هیث، تام؛ اک، تنر؛ تیسدل، استیون (1391) مکان‌های عمومی فضاهای شهری: ابعاد گوناگون طراحی شهری، ترجمه فریبا قرائی، مهشید شکوهی، زهرا اهری و اسماعیل صالحی، تهران: دانشگاه هنر تهران.
8)    گل، یان (1389) فضاهای عمومی و زندگی جمعی، ترجمه علی غفاری و صادق سهیلی‌پور، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
9)    گل، یان و سوار، برجیت (1394) چگونه زندگی همگانی را مطالعه کنیم، ترجمه مصطفی بهزادفر، محمدرضایی ندوشن و احمدرضایی ندوشن، تهران: موسسه علم معمار رویال.
10) گلرخ، شمین (1391) قرارگاه رفتاری: واحدی برای تحلیل محیط، تهران: انتشارات آرمان‌شهر.
11)  نصر، طاهره (1396) جایگاه نشانه‌های شهری در واکاوی مؤلفه‌های هویت و فرهنگ در سیمای شهر ایرانی، هویت شهر، بهار 1396، دوره 11، شماره 29، صص. 28-17.
12)  Ashton, Kathryn. & Roderick, Janine. & Williams, Lee Parry. & Green, Liz. (2018) Developing a frmework for managing the night-time economy in Wales: a Health Impact Assessment approach, Impact Assessment and Project Appraisal, Vol.36, pp.81-89.
13)  Bellis, Mark A. & Hughes, Karen. (2011) Getting drunk safely? Night-life policy in the UK and its public health consequences, Drug Alcohol Review, Vol.30, pp.536-545.
14)  Bianchini,  Franco. (1995) Night Cultures, Night Economies, Planning Practice and Research, Vol.10, No.2, pp.121-126.
15)  Brands, Jelle. & Van Aalst, Irina. & Schwanen, Tim. (2015) Safety, surveillance and policing in the night-time economy: (Re)turning to numbers, Geoforun, Vol.62, pp.24-37.
16)  Chatterton, Paul. & Hollands, Robert. (2002) Theorising Urban Playscapes: the production, regulation and consumption of youthful night life spaces, Urban Studies, Vol.39, No.1, pp.95-116.
17)  Chatterton, Paul. & Hollands, Robert. (2003) Producing Nightlife in the New Urban Entertainment Economy: Corporatization, Branding and Market Segmentation, International Journal of Urban and Regional Research,Vol.27, No.2, pp.361-385.
18)  Hadfield, Phil. & Lister,  Stuart. & Traynor, Peter. (2009) This towns’ a different town today: Policing and regulating the Night time economy, Criminology and Criminal Justice, Vol.9, No.4, pp.465-485.
19)  Heath, Tim. (1997) The Twenty- Four Hour City Concept- A review of initiatives in British Cities, Journal of Urban Design,Vol.2, No.2, pp.193- 204.
20)  Houghton, Mifflin Co. (2011) nightlife. Word histories and mysteries: from abracadabra to Zeus.
21)   Boston. Barker, R. (1968) Ecological Psychology: Concepts and Methods for Studying the Environment of Human Behavior, California: Stanford University.
22)  Hubbard, Phil. (2005) The geographies of ‘going out’: Emotion and embodiment in the evening economy. In: Davidson, Joyce, Bondi, Liz, Smith, Mich (EDS), Emotional Geographies, Ashgate, Aldershot, pp.117-134.
23)  Jacobs, Jane. (1961) The Death and Life of Great American Cities: The failure of modern town planning, London: Peregrine Books.
24)  Kim, Donghyum. & Park, S. (2017) Improving community street lighting using CPTED: A case study of three communities in Korea, Sustainable Cities and Society, Vol.28, pp.233-241.
25)  Kreitzman, Leon. (1999) The 24 Hour Society, London: Profile Books.
26)  Llewelyn, Davies. (2000) Urban Design Compendium, London: English Partnerships/ Housing Corporation.
27)  MacCormac, Richard. (1983) Urban reform: MacCormac’s manifesto, Architects Journal, June, pp.59-72.
28)  Momenian, Arezoo. & Zekavat, Meysam. (2012) Rehumanasing Urban Space for Night Activities with Particular Reference to Principal 24 hours cities in Iran, Research Journal of Applied Science, Engineering and Technology, Vol.4, No.23, pp.5055-5062.
29)  Montgomery, John. (1998) Making a city: Urbanity, Vitality and Urban Design, Journal of Urban Design, Vol.33, pp.93-116.
30)  Ngesan, Mohd Riduan. & Abdul Karim, Hafazah. (2012) Impact of Night Commercial Activities towards Quality of Life of Urban Residents. Procedia-Social and Behavior Sciences, Vol.35, pp.546-555.
31)  Ngesan, Mohd Riduan. & Zubir, Seyed Sobri. (2015) Place Identity of Nighttime Urban Public Park in Shah Alam and Putrajaya, Procedia-Social and Behavior Sciences, Vol.170, pp.452-462.
32)  Oguz, Dicle. & Cakci, Isil. (2010) Changes in leisure and recreational preferences: A case study of Ankara, Scientific Research and Essay, Vol.5, No.8, pp.721-729.
33)  Oldenburg, Ray. (1999) The Great Good Place: Cafes, coffee shops, bookstores, bars, hair salons and the other great hangouts at the heart of a community, New York: Marlowe & Company.
34)  Oxford University Press. (n.d) Nightlife. The Oxford English Dictionary. Retrieved September 3, 2019, from:https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/nightlife.
35)  Quigg, Zara. & Ford, Kat. & McGee, Ciara. & Gray, Hannah. & Hardcastle, Kaite. & Hughes, Karen. (2016) Evaluation of the Liverpool drink less enjoy more intervention, Liverpool: Liverpool John Moores Universiy.
36)  Rea, MS. (2000) The IESNA lighting handbook, US: Reference & Application.
37)  Roberts, Marion. (2006) From ‘creative city’ to ‘no-go areas’- the expansion of the night time economy in British town and city centres, Cities, Vol.23, pp.331-338.
38)  Roberts, Marion. & Turner, Chris. (2005) Conflicts of liveability in the 24-hour city: learning from 48 hours in the life of London’s soho, Journal of Urban Design, Vol.10, No.2, pp.171-193.
39)  Rowe, David. & Bavinton, Nathaniel. (2011) Tender for the night: after-dark cultural complexities in the night-time economy, Continuum Journal of Media & Cultural Studies. Vol.25, pp.811-825.
40)  Rowe, David. & Stevenson, Deborah. & Tomsen, Stephen. & Bavinton, Nathaniel. & Brass, Kylie. (2008) The City after dark: Cultural planning and Governance of the Night-time Economy in Parramatta, Sydney: University of Western.
41)  Shaw, Robert. (2014) Beyond night-time economy: Affective atmospheres of urban night, Geoforum, Vol.51, pp.87-95.
42)  Talbot, Deborah. (2006) The licensing act 2003 and the problematization of the night-time economy: planning, licensing and subcultural closure in the UK, International Journal of Urban and Regional Research, Vol.30, pp.159-171.