حق به شهر در سکونتگاه‌های خودانگیخته مطالعه موردی: شهر سنندج، ناحیه منفصل شهری نایسر

نوع مقاله: علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار شهرسازی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

تا به امروز حق به شهر توانسته است مسیر ترقی قابل‌اعتنایی را سپری نماید و به مرحله رسمیت بخشی و تأثیرگذاری در بسیاری از دستور کارها و قوانین و مقررات شهری برسد. یکی از مفاهیم مورد تأکید حق به شهر موضوع به حاشیه رفتن بخشی از شهر بنا به دلایل جنسی، سنی، اعتقادی، نژادی، سیاسی و اقتصادی است. درنتیجه حق به شهر می‌تواند نگاهی ویژه به موضوع سکونتگاه‌های خودانگیخته داشته باشد. این پژوهش در پی بررسی وضعیت حق به شهر در سکونتگاه نایسر است تا از این طریق تفاوت‌های حق به شهر در میان گروه‌های مختلف را موردسنجش قرار دهد. بر این اساس با نگاهی کاربردی به گفتمان حق به شهر به‌عنوان یک چهارچوب مدون برای اعتلای حق‌های گوناگون شهروندان در شهر با روش کتابخانه‌ای اقدام به مطالعه اسناد مرتبط با حق به شهر نموده و ابعاد و شاخص‌های اساسی این گفتمان را استخراج و با روش میدانی به بررسی وضعیت حق به شهر پرداخته است. در این تحقیق از روش تحقیق کمی با محوریت استخراج داده از طریق پرسشنامه استفاده‌شده است. نتایج تحقیق بیانگر این است که ابعاد حق به شهر در هر شش بعد موردمطالعه وضعیت ضعیفی را نشان می‌دهد. بااین‌وجود دو بعد سلامت و فرهنگی وضعیت مطلوبی را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین در خصوص تأثیر متغیرهای توصیفی پژوهش بر وضعیت حق به شهر می‌توان عنوان نمود که ازنظر جنسی حق به شهر در میان مردان، ازنظر درآمدی گروه‌های با درآمدهای بالاتر، ازنظر شغلی گروه‌های شاغل در بخش رسمی، ازنظر سنی دو گروه سنی 25 الی 40 و 40 الی 60 سال و ازنظر سواد نیز افراد با سطح سواد پایین‌تر بیشترین میانگین‌های حق به شهر را در میان جامعه آماری پژوهش نشان می‌دهند.

کلیدواژه‌ها


1)      ایراندوست، کیومرث و دوستوندی، میلاد (1394). حق به شهر و سکونتگاه‌های فقیرنشین با تأکید بر سکونت‌گاه‌های خودانگیخته شهری در ایران، هفت شهر، دوره 15 شماره 49 و 50، صص. 205-184.
2)      آشوری، کسری؛‌ ایراندوست، کیومرث؛ خالق پناه، کمال (1398). تحلیل فرایند تولید فضای غیررسمی در شهر سنندج، جغرافیا و توسعه فضای شهری، دوره5 ،شماره1، صص 242-211.
3)      محمدی، اکبر؛ آشوری، کسری؛ رباطی، محمدبشیر (1396) تبیین و ارزیابی مؤلفه‌های تاب‌آوری نهادی و اجتماعی در سکونتگاه‌های خودانگیخته شهری (مطالعه موردی: ناحیه منفصل شهری نایسر شهر سنندج)، مطالعات شهری، دوره6، شماره 22، صص. 88-75.
4)     Attoh, Kafui A. (2011) What kind of right is the right to the city?, Progress in human geography, Vol.35, No.5, pp.669-685.‌
5)     Avritzer, Leonardo. (2007) Urban reform, participation and the right to the city in Brazil, IDS Bulletin.‌
6)     Baubock, Rainer. (2003) Reinventing urban citizenship. Citizenship studies, Vol.7, No.2, pp.139-160.‌
7)     Brenner, Neil. & Schmid, Christian. (2015) Towards a new epistemology of the urban?, City, Vol.19, No.2-3, pp.151-182.‌
8)     Brown, Alison. (2013) The Right to the City: Road to R io 2010. International Journal of Urban and Regional Research, Vol.37, No.3, pp.957-971.‌
9)     Brown, Alison. & Kristiansen, Annali. (2008) Urban policies and the right to the city: Rights, responsibilities and citizenship, Project Report]. Paris: UNESCO, UN-Habitat.
10)  Butler, Chris. & Lefebvre, Henri. (2012) Spatial politics, everyday life and the right to the city, Publisher: Routledge-Cavendish.
11)  Carbado, Devon W. (1999) Black rights, gay rights, civil rights. In Sexuality and Equality Law (pp. 305-328), Publisher: Routledge.‌
12)  Cutts, Adam. & Moser, Sarah. (2015) State-community collaborative strategies to enable the right to the city in Argentina, Habitat International, Vol.49, pp.243-250.
13)  Dikeç, Mustafa. (2002) Police, politics, and the right to the city, GeoJournal, Vol.58, No.2-3, pp-91-98.‌
14)  Douglass, Mike. & Friedmann, John. (1998) Cities for citizens: Planning and the rise of civil society in a global age, Publisher: John Wiley & Son Ltd.‌
15)  Dupré, Louis. (2008) The enlightenment and the intellectual foundations of modern culture,  Yale University Press.‌
16)  Fernandes, Edésio. (2007) Constructing the Right to the City'in Brazil, Social & Legal Studies, Vol.16, No.2, pp.201-219.‌
17)  Friendly, Abigail. (2013) The right to the city: theory and practice in Brazil. Planning Theory & Practice, Vol.14, No.2, pp.158-179.
18)  Harvey, David. (2008) The right to the city.‌
19)  Harvey, David. (2012) Rebel cities. From the right to the City to the urban revolution, London and New York: Verso Press.
20)  Harvey, David. & Cities, Rebel. (2013) From the Right to the City to the Urban Revolution. Sociologický časopis/Czech Sociological Review, Vol.49, No.5, pp.848-850.
21)  Iija, Veera. (2012) An Analysis of the Concept of Citizenship: Legal, Political and Social Dimensions.‌
22)  Irandoost, Kayoumars. & Doostvandi, Milad. & Litman, Todd. & Azami, Mohammad. (2019) Placemaking and the right to the city of urban poor: a case studyin Sanandaj, Iran, Journal of Place Management and Development, Vol.12, No.4, pp.508-528.
23)  Kipfer, Stefan. & Saberi, Parastou. & Wieditz, Thorben. (2013) Henri Lefebvre: Debates and controversies1, Progress in Human Geography, Vol.37, No.1, pp.115-134.‌
24)  Kofman, Eleonore. & Lebas, Elizabeth. (1996) Lost in transposition–time, space and the city. Writings on cities, Blackwell Publishers Inc.
25)  Kuymulu, Mehmet Bariş. (2013) Reclaiming the right to the city: Reflections on the urban uprisings in Turkey, City, Vol.17, No.3, pp.274-278.
26)  Lefebvre, Henri. (1996) Writings on Cities, translated and edited by Eleonore Kofman and Elizabeth Lebas, UK: Blackwell.‌
27)  Lefebvre, Henri (1990/2003) From the social pact to the contract of citizenship, Key writings. pp. 238–254.
28)  Marcuse, Peter (2009) From critical urban theory to the right to the city, City, Vol.13, No.2-3, pp.185-197.‌
29)  Marcuse, Peter (2012). Whose right (s) to what city?. In Cities for people, not for profit (pp. 36-53), Publishers Routledge.‌
30)  Massey, Doreen. (2005) For space Sage. Thousand Oaks CA.‌
31)  Mayer, Margit. (2009) The ‘Right to the City’in the context of shifting mottos of urban social movements, City, Vol.13, No.2-3, pp.362-374.‌
32)  Millington, Gareth, (2011) 'Race', Culture and the Right to the City: Centres, Peripheries, Margins, Publisher: Springer.‌
33)  Mitchell, Don. & Heynen, Nik (2009). The geography of survival and the right to the city: Speculations on surveillance, legal innovation, and the criminalization of intervention, Urban Geography, Vol.30, No.6, pp611-632.‌
34)  Mitchell, Don (2003). The right to the city: Social justice and the fight for public space, Guilford Press.‌
35)  Moravánszky, Ákos; Schmid, Christian. & Stanek, Lukasz (Eds.). (2014). Urban Revolution now: Henri Lefebvre in social research and architecture, Ashgate Publishing, Ltd..‌
36)  Pindell, Ngai. (2006) Finding a right to the city: Exploring property and community in Brazil and in the United States. Scholarly Works. 497.‌
37)  Planel, Sabine. & Bridonneau, Marie. (2017) (Re) making politics in a new urban Ethiopia: an empirical reading of the right to the city in Addis Ababa’s condominiums, Journal of Eastern African Studies, Vol.11, No.1, pp.24-45.
38)  Purcell, Mark. (2002) Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant, GeoJournal, Vol.58, No.2-3, pp.99-108.‌
39)  Purcell, Mark. (2003) Citizenship and the right to the global city: reimagining the capitalist world order, International journal of urban and regional research, Vol.27, No.3, pp.564-590.
40)  Purcell, Mark (2014) Possible worlds: Henri Lefebvre and the right to the city, Journal of Urban Affairs, Vol.36, No.1, pp.141-154.‌
41)  Rousseau, Jean-Jacques. (1968) The Social Contract, or Principles of Political Right, Penguin, NY.
42)  Sugranyes, Ana. & Mathivet, Charlotte. (2010) Cities for all: Proposals and experiences towards the right to the city. Santiago: Habitat International Coalition.‌
43)  White, Stuart (2000) Social Rights and Social Contract—Political Theory and the New Welfare Politics, British Journal of Political Science, Vol.30, pp.507-532.‌