الگوی تحقق‌پذیری شاخص‌های بومی شهر بیوفیلیک مطالعه موردی: مناطق 9 و 10 کلان‌شهر تهران

نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

امروزه در شهرها افزایش بی‌رویه جمعیت، توسعه بی‌ضابطه ساختمان‌ها و صنعتی شدن شهرها و به‌تبع گسیختگی میان فضاهای شهری و طبیعی بدون توجه به آسایش و سلامت افراد و وجود مشکلات زیست‌محیطی ناشی از آن، بحران‌های جدی را برای جوامع شهری به وجود آورده است. وجود این مسائل و تشخیص نیاز فطری انسان‌ها برای برقراری ارتباط با طبیعت، رویکرد نوین بیوفیلیک را در پی داشته است. پژوهش حاضر باهدف تحلیل رتبه‌بندی و تحقق‌پذیری شاخص‌های رویکرد بیوفیلیک در مناطق 9 و 10 شهر تهران به بررسی این موضوع پرداخته است. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و از نوع کاربردی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش گروه خبرگان و متخصصین رشته‌های برنامه‌ریزی و طراحی شهری و محیط‌زیست می‌باشند که از میان آن‌ها 30 نفر به‌عنوان نمونه آماری به روش در دسترس انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش از روش SWARA و WASPAS بهره گرفته‌شده است. نتایج آزمون سوارا نشان می‌دهد که بر اساس نظر خبرگان شاخص نهادها و سازمان‌ها با وزن نهایی 3705/2، زیرساخت‌های بیوفیلیکی با وزن 65769/1، نگرش‌ها و آگاهی‌های بیوفیلیکی با وزن نهایی 20999/1 و درنهایت فعالیت‌های بیوفیلیک با وزن 99994/0 به ترتیب بااهمیت‌ترین شاخص‌ها شناسایی‌شده‌اند. همچنین بر اساس نتایج آزمون واسپاس، منطقه 9 با مقدار Qi برابر با 081207/0 ازنظر میزان تحقق‌پذیری شاخص‌های بیوفیلیک در وضعیت مناسب‌تری نسبت به منطقه 10 قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


1)     Beatley, Timothy. (2011) Biophilic Cities: Integrating Nature into Urban Design and Planning, Washington DC, USA: Island Press.
2)     Beatley, Timothy. & Newman, Peter. (2013) Biophilic Cities Are Sustainable, Resilient Cities, journal sustainability, Vol.5, No.3, pp.3328 - 3345.
3)     Beatley, Timothy. (2017) Handbook of  Biophilic City Planning and Design, Washington-Covelo-London, Island Press.
4)     Benyus, Janine M. (2002) Biomimicry innovation inspired by nature, Harper Perennial, New York.
5)     Chang, Po- ju. & Bae, So young. (2017) Positive emotional effects of leisure in green spaces in alleviating work–family spillover in working mothers, International Journal of Environmental Research and Public Health ,Vol.14, No.7, pp. 1-10
6)    Cabanek, Aga. & Newman, P. (2016) Biophilic urban regeneration: can biophilicsbe a land value capturemechanism?, Sustainable Development and Planning VIII, Vol.210, No.3, pp. 65-74.
7)     Ebrahimpour, Mehdi. & Maedi, H. & Mahdiniya, M, H. (2017) Biophilic Planning new approach in sustainability (Proposing conceptual model of livable city), journal Urban Energy Sustainability, Vol.1, No.2, pp.26 – 41.
8)     Fromm, Erich. (1973) The Heart of Man, New York, USA, Harper and Row.
9)     Frumkin MD, Howard. (2001) Beyond toxicity: human health and the natural environment, Am J Prev Med, Vol. 20, No.3, pp.234 – 240.
10)  Helene, Littke. (2016) Becoming biophilic: Challenges and opportunities for biophilic  urbanism in urban planning policy, jurnal smart and Sustainable Built Environment, Vol.5, No.1, pp.15 -24.
11)  Heerwagen, January. (2001) A Balanced Scorecard Approach to Post – Occupancy Evaluation: Using the Tools Business to Evaluate Facilities, In Federal Construction Council, Learning From Our Buildings: Astate – of – the- Practice Summary of Post – Occupancy Evaluation. Washington, DC: National Academy Press.
12)  Keller, Stephen. & Heerwagen, Judith. & Mador, Martin. (2008) Biophilic Design: the Theory, Science, and Practice of Bringing Buildings to Life, Hoboken, NJ: John Wiley.
13)  Kellert, Stephen. & Calabrese, Elizabeth. (2015) The Practice of Biophilic Design, www.biophilicdesign.com.
14)  Kellert, Stephen. (2005) Building for Life: Understanding and Designing the Human-Nature Connection, 2nd None ed. Edition, Washington, DC: Island Press.
15)  Kellert, Stephen. (2012) Birthright: People and Nature in the Modern World, New Haven: Yale University Press.
16)  Kellert, Stephen. (2016) Biophilic urbanism: the potential to transform, Smart And Sustainable Built Environment,  Vol.5, No.1, pp.1-20.
17)  Lehmann, Steffen. (2014) Low carbon cities: Transforming urban systems. Routledge.
18)  Lau, Stephen, Siu, Yu. & Gou, Zhonghua. & Liu, Yajing. (2014) Healthy campus by open space design: Approaches and guidelines, Front Archit. Res, Vol. 3, No.4, pp.452–467.
19)  McCoy, Janetta, Mitchell. & Evans, GaryW. (2002) The potential role of the physical environment in, fostering creativity. Creativity Research Journal, Vol.14, No.3-4, pp.409–426.
20)  Newman, Peter. & Söderlund, Jana. (2017) Improving Mental Health in Prisons Through Biophilic Design, The Prison Journal, Vol.97, No.6, pp.750-772.
21)  Newman, Peter. & Matan, Anne. (2012) Human Health and Human Mobility, Curr Opin Env Sust, Vol.4, pp.420-426.
22)  Ozer, Ebru. (2013) Mutualistic relationships versus hyper-efficiencies in the sustainable building and city, Urban Ecosystems, Vol.17, No.1, pp.195–204.
23)  Reeve, Angela. & Desha, Cheryl, Julia, Kiran. & Hargreaves, Doug. & Hargroves, Karlson, James. (2015) Biophilic Urbanism: Contributions to Holistic Urban Greening for Urban Renewal, Smart and Sustainable Built Environment, Vol.4, No.2, pp.21–33.
24)  Russo, Alessio. & Cirella,Giuseppe T. (2017) Smart Cities Movemen in Brics, Biophilic Cities: Planning for Sustainable and Smart Urban Environments, Observer Research Foundation and Global Policy Journal, Simi Jaison Designs, Vinset Advertising, New Delhi.
25)  Soderlund, Jana. & Newman, Peter. (2015) Biophilic architecture: a review of the rationale and outcomes, journal Environmental Science, Vol.2, No.4, pp.950 – 969.
26)  Scandurra, Enao. (2001) Gli storni e l’urbanista. Progettare nella contemporaneità, Meltemi Editore, Roma, paperback.
27)  Totaforti, S (2018) Applying the benefits of biophilic theory to hospital design, Journal city, Territory and Architecture, Vol.5, No.1, pp.1-10.
28)   Totaforti, Simona. (2017) Città creativa, città biofilica. Integrare la natura nel progetto urbano In: Galdini R, Marata A (eds) La città creativa. Spazi pubblici e luoghi della quotidianità. CNAPPC. Available via DIALOG: http://www. cittacreative.eu/wp-content, La_città_creativa, pp.591- 597
29)  Wilson, Edward O. (1986) Biophilia: the Human Bond with Other Species. Cambridge: Harvard University Press.
30)   Wilson , Edward. O. (1984) Biophilia. Massachusetts: Harvard University Press.
31)  Xue, Fei. & Gou, Zhonghua. & Siu-Yu Lau, Stephen. & KitLau, Siu. & Hung Chung, Kin. & Zhang, Jian. (2019) From biophilic design to biophilic urbanism: Stakeholders’ perspectives, Journal of Cleaner Production,  Vol.211, No.23, pp.1444-1452.
32)   Xue, Fei. & Gou, Zhonghua. & Stephen, Siu Yu Lau. (2016) Human Factors in Green Office Building Design: The Impact of Workplace Green Features on Health Perceptions in High-Rise High-Density Asian Cities, Sustainability, Vol.8, No.10, pp.1-16.
33)  Pedersen Zari, Maibritt. (2018) What makes a city ‘biophilic’? Observations and experiences from the Wellington Nature Map project, M. Aurel (eds.), Back to the future: The next 50 years, 51st International Conference of the Architectural Science Association, pp. 1–10, The Architectural Science Association and Victoria University of Wellington.
34)  Ziari, Keramatollah. & Pourahmad, Ahmad. & Fotouhi Mehrabani, Bagher. & Hosseini, Ali. (2018) Environmental sustainability in cities by biophilic city approach: a case study of Tehran, International Journal of Urban Sciences, Vol.22, No.4, pp.486-516.