بررسی عوامل موثر بر امنیت زنان در بافت فرسوده محله طرشت

نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22034/jsc.2019.190513.1044

چکیده

در حال حاضر، بافت فرسوده شهری و چالش‌هایی که به دنبال آن شکل‌گرفته، تبدیل به یکی از مسائل اساسی کشورها شده است. یکی از معضلات جدی بافت‌های فرسوده شهری، افزایش جرائم شهری در این بافت‌ها است. احساس ناامنی در جامعه باعث می‌شود که افراد از حوزه عمومی کناره‌گیری کرده و زندگی و فعالیت‌های خود را در انزوا ادامه دهند و درازمدت اثرات نامطلوبی بر کیفیت زندگی، بهره‌وری اقتصادی و اجتماعی افراد خواهد داشت. زنان نیمی از جمعیت جامعه را به خود اختصاص می‌دهند و به‌عنوان مهم‌ترین و تأثیرگذارترین گروه‌های اجتماعی، که دارای نقش کلیدی در خانواده و تربیت نسل آینده هستند، می‌باشند. یکی از عواملی که مانع حضور مؤثر و فعالانه زنان می‌باشد موضوع امنیت به‌ویژه در بافت‌های فرسوده است. بر همین اساس ضروری است تا به مسائل زنان به‌عنوان سرمایه‌های اجتماعی و انسانی پرداخته شود. پژوهش حاضر به دنبال کشف عوامل اصلی مؤثر در امنیت زنان بافت فرسوده محلات شهری و سپس تحلیل تأثیر و میزان تأثیر هر یک از عوامل بر امنیت زنان بافت فرسوده محله طرشت می‌باشد. روش تحقیق پژوهش توصیفی – تحلیلی است و برای کشف عوامل اصلی از تحلیل عامل اکتشافی و نرم‌افزار Spss؛ سپس برای تحلیل میزان تأثیر هرکدام از عوامل کشف‌شده از نرم‌افزار Smart pls بهره گرفته شد. در نهایت یافته‌های تحقیق نشان‌دهنده آن است که عوامل کالبدی، نظارتی و اجتماعی به ترتیب بیشترین تأثیر را در زمینه ارتقای امنیت زنان در بافت فرسوده محله طرشت دارا می‌باشند، نکته حائز اهمیتی که در یافته‌ها به چشم می‌خورد جای‌گیری عامل نظارتی در رتبه دوم و بالاتر از عامل اجتماعی می‌باشد که خود دلالت بر اهمیت این عامل در بین زنان محله طرشت دارد.

کلیدواژه‌ها


1)    اسماعیل‌پور، علی‌منظم و معینی‌نسب، محسن (1397) بررسی امنیت ساکنان در بافت‌های فرسوده شهری (نمونه موردمطالعه: کوی عامری شهر اهواز)، کنفرانس ملی عمران و معماری در مدیریت شهری قرن 21، تیرماه 97، صص. 15-1.
2)    آدمی، علی؛ خضریان مهدی؛ عباس‌زاده، هادی؛ یزدان‌پناه، مهدی (1390) الزامات گذار به امنیت ملی پایدار، دو فصلنامه علمی- پژوهشی دانش سیاسی، پاییز و زمستان 1390، سال 7، شماره 2، صص. 27-5.
3)    پوراحمد، احمد؛ آروین، محمود؛ رحیم‌پور، نگار (1396) ارزیابی احساس امنیت زنان در فضاهای شهری مطالعه موردی: منطقه یک شهر اهواز، فصل‌نامه مطالعات شهری، تابستان 1396، دوره6، شماره 22، صص. 68-53.
4)    پیران، پرویز؛ رفیعیان، مجتبی؛ رضائی، میثم؛ دهقان، هما (1395) شناسایی عوامل مؤثر بر ایجاد نهادهای اجتماعی در مدیریت هر چه‌بهتر محلات؛ نمونه موردی: محلات واقع در شهر فردوسیه –شهرستان شهریار، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، تابستان 1395، سال 7، شماره 25، صص.22-1.
5)    پیری، فاطمه و ملکی، سعید (1395) بررسی احساس امنیت ساکنان در بافت‌های فرسوده شهری (موردمطالعه: محله عامری شهر اهواز(، فصلنامه پژوهش‌های دانش انتظامی، پاییز 1395، سال 18، شماره3، صص.141-123.
6)    پیوسته‌گر، یعقوب و نجاتیان، اسلام (1395) برنامه‌ریزی محله محور در بافت فرسوده با رویکرد نوشهر گرایی مطالعه موردی محلات محمودآباد سفلی و سالم آباد شهر یاسوج، پاییز 1395، دوره 24، شماره 1، صص. 153-133.
7)    تقوایی، مسعود؛ حسین‌خواهی، حسین؛ علیزاده اصل، جبار (1394) استراتژی توسعه شهری با تأکید بر توانمندسازی محلات شهری، مطالعه موردی: محله اکبرآباد یزد، مجله آمایش جغرافیایی فضا، بهار 1394، سال 5، شماره 15، صص.142-126.
8)    تیبالدز، فرانسیس (1383) شهرسازی شهروندگرا؛ ارتقاء عرصه‌های همگانی در شهرهای محیط‌های شهری، ترجمه محمد احمدی‌نژاد، تهران: انتشارات خاک.
9)    جهانیان، منوچهر و پژوهان، موسی (1390) بررسی و طبقه‌بندی انواع بافت‌های فرسوده شهری کلان‌شهر تهران و راهکارهای مداخله در آن، فصلنامه نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، بهار 1390، سال 3، شماره 2، صص.106-93.
10) دویران، اسماعیل؛ مشکینی، ابوالفضل؛ کاظمیان، غلامرضا؛ علی‌آبادی، زینب (1390) بررسی مداخله در ساماندهی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری با رویکرد ترکیبی نمونه موردی: محله زینبیه زنجان، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال 2، شماره 7، صص. 90-71.
11) ذاکرحقیقی، کیانوش؛ ماجدی، حمید؛ حبیب، فرح (1389) تدوین شاخص‌های مؤثر بر گونه شناسی بافت شهری، نشریه هویت شهر، پاییز و زمستان 1389، سال 5، شماره 7، صص.112-105.
12) روستایی، شهریور؛ رحمتی، خسرو؛ شیخی، عبدالله (1395) توزیع فضایی و پهنه‌بندی فقر شهری بر پایه مؤلفه‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی (مطالعه موردی: شهر میاندوآب)، فصل‌نامه چشم‌انداز زاگرس، زمستان 1395، دوره 8، شماره 30، صص. 64-44.
13) رهنما، محمدرحیم و حسینیان، نگار (1394) تأثیر مؤلفه‌های کالبدی بر احساس امنیت در فضاهای عمومی (مطالعه آبکوه شهر مشهد). فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهشنامه خراسان بزرگ، سال 6، شماره 18، صص. 79-61.
14) زیاری، کرامت‌الله؛ محمدی ده‌چشمه، مصطفی؛ پوراحمد، احمد؛ قالیباف، محمدباقر (1391) اولویت‌بخشی به ایمن‌سازی بافت فرسوده کلان‌شهر کرج با استفاده از مدل ارزیابی چندمعیاری، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، بهار 1391، دوره44، شماره 1، صص. 14-1.
15) زیویار، پروانه؛ عظیمی، آزاده؛ فرجی‌ملائی، امین (1393) برنامه‌ریزی و مدیریت نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده شهری، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری.
16) سرائی، محمدحسین و مهره‌کش، شیرین (1394) ارزیابی میزان فرسودگی بافت محلات منطقه سه شهر اصفهان و جایگاه مشارکت ساکنین در فرآیند ساماندهی، فصلنامه علمی -پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی(جغرافیا)، پاییز 1394، سال 5، شماره 3، صص. 84-63.
17) شماعی، علی و پوراحمد، احمد (1384) بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
18) شیعه، اسماعیل (1386) مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری، چاپ هیجدهم، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت.
19) عامری‌سیاهویی، حمیدرضا؛ بیرانوندزاده، مریم؛ رستم‌گورانی، ابراهیم (1391) رتبه‌بندی عوامل هویت‌بخش بافت تاریخی شهر خرم‌آباد با استفاده از تکینک‌های (AHP و Topsis)، هویت شهر، پاییز 1391، شماره 11، سال 6، صص. 84-75.
20) عبداللهی، مجید؛ صرافی، مظفر؛ توکلی، جمیله (1389) بررسی نظری مفهوم محله و بازتعریف آن با تأکید بر شرایط محله‌های شهری ایران، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، تابستان 1389، دوره42، شماره 2، صص. 103-82.
21) فرداد، ساجده (1397) بررسی شاخص‌های ارتقاء امنیت اجتماعی در بافت‌های فرسوده شهری، کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران، دانشگاه تهران مردادماه 1397، صص. 8-1.
22) کلانتری، محسن؛ حیدریان، مسعود؛ محمودی، عاطفه (1389) ایمن‌سازی فضای کالبدی شهرها در برابر بزهکاری با استفاده از راهبردهای پیشگیری جرم با طراحی محیطی، فصلنامه دانش انتظامی، سال 12، شماره 3، صص. 74-51.
23) گردانی، هلاکو؛ زیاری، کرامت الله؛ دهقانپور، حسین (1395) مشارکت در بهسازی و نوسازی محله درب شازده (بافت قدیم شیراز) با تأکید بر رویکرد گردشگری، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، سال 6، شماره 4، صص. 182-165.
24) لیت‌کوهی، ساناز و میرشفیعی، الهه (1397) ساماندهی بافت فرسوده شهری با رویکرد ارتقا امنیت (نمونه موردی: بافت فرسوده محله باغ خلج اراک)، دومین کنفرانس ملی دانش و فناوری علوم مهندسی ایران، صص.23-1.
25) ماندل، رابرت (1387) چهره متغیر امنیت ملی، مترجم: پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
26) مرکز اطلاع رسانی محله طرشت (1397) تاریخچه محله طرشت، تهران.
27) مرکز آمار ایران (1397) داده­های جمعیتی و آماری محله طرشت، تهران.
28) هزارجریبی، جعفر و فعلی، جواد (1394) احساس امنیت اجتماعی و رابطه آن با رضایت از زندگی (موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه پیام نور استان کرمانشاه)، فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، سال 7، شماره 27، صص. 144-117.
29) Asari Nezad, H. & Hossein Yavari, A. & Modrabar, L. & Rostami, M. (2013) the Role of Citizen Security in Developing Countries’ Public Order, Journal of Entezam Ejetemaie,Vol.5, No.3, pp.51-84.
30) 29.Azimi, Hm. & Rousta, M. (2012) Investigating and analyzing the impact of inequality on social economic and political security of the Mashhad metropolis, human geography research, No.81, pp.177-192.
31) Badland, H. & Schofield, G. (2005) Transport, urban design and physical activity: an evidence-based update, Transport Research Part D10, pp.177-196.
32) Bajwa, Muhammad Usman. & Khan, Aisha. & Nadeem, Muhammad. (2018) Empirical Study on Women Safety Concerns at Public Places: Case Study of Lahore City, Architecture and Urban Planning, pp 27-34.
33) Bemanian, M R. & Rafieian, M. & Zabetian, E. (2008) the safety of women’s traffic in urban spaces and their participatory assessment in the central part of Tehran, THE JOURNAL OF WOMENS’ STUDIES, Vol.2, No.4, pp.39-56.
34) Ditton, Jason. (2000) Crime and the city, public attitudes toward open-street CCTV in Glasgow Oxford, the center for crime and justice studies(ISTD), BRIT. CRIMINOL.
35) Ebrahimi, M. (2009) the Impact of Color on Life and Feelings of People, Journal of Iranian Oil Industry Staff, No.43, pp.123-139.
36) Lotfi, Sv. & Bardi, Anamradnezhad R. & Sassanipour, M. (2014) Investigating the sense of security in public spaces (Case study of Shiraz Metropolis), Journal of Research and Urban Planning, Vol.5, No.19, pp.39-56.
37) Mousavi, M. N. & Visian, M. & Mohammadi Hamidi, S. & Asghari, M. (2014) the sense of security in urban spaces Case: Sarakhs city, Quarterly Geography,Vol.13, No.45, pp.185-202.
38) Sahabi, J. & Feizi, E. & Samadi begeh, J. (2009) Investigating the Impact of Social Elements on Social Security in Sanandaj, Social Sciences Journal, Vol.3, No.3, pp.155-182.
39) Schweitzer, J. H. & Kim, J. W. & Mackin, J. R. (1999) The impact of the built environment on crime and fear of crime in urban neighborhoods, Journal of urban technology,Vol.6, No.3, pp.59-73.
40) Soraganvi, Ar Seemaniti. (2017) Safe Public Places: Rethinking Design for Women Safety, International Journal on Emerging Technologies, Vol.8, No.1, pp.304-308.
41) Wetzels, Martin. & Odekerken-Schröder, Gaby. & Van Oppen, Claudia A. M. L. (2009) Using PLS Path Modeling for Assessing Hierarchical Construct Models: Guidelines and Empirical Illustration, MIS Quarterly, Vol. 33, No.1, pp.177-195.
42) Xu, Kexi. & Qiping Shen, Geoffery. & Liu, Guiwe. & Martek, Igor. (2019) Demolition of Existing Buildings in Urban Renewal Projects: A Decision Support System in the China Context, Sustainability, Vol.11, No.491, pp.1-22.
43) Zabihi, H. & Larimian, T. & Pourani, H. (2013) Analytical Model for Promoting Urban Security through the Security Design Approach (SBD) (Case Study: District 17 of Tehran Municipality), Urban and Regional Studies and Research, Vol.5, No.17, pp.119-136.