واکاویی اثر تغییرات کالبدی بافت تاریخی بر حافظه تاریخی شهروندان (مطالعه موردی: محور پانزده خرداد تهران)

نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای

2 استاد، دانشکده شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

3 دانشیار، دانشکده شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران

10.22034/jsc.2019.202865.1134

چکیده

با پیدایش روانشناسی محیطی تغییرات علمی و عملی مهمی در محیط کالبدی زندگی انسان پدید آمد و طراحی شهری مبنی بر پارادایم فضا - زمان مورد توجه قرار گرفت. تحولات فضایی در شهرها با گذشت زمان غیر قابل اجتناب است و این امر باعث دگرگونی‌های عمده در ساختار فضایی شهرها می‌شود که باعث تغییر در فضا و زمان موجود می‌شود. توسعه کالبدی در بافت‌های قدیمی و تاریخی شهر به علت فرسودگی‌های کالبدی، بیشتر از سایر نقاط شهر مورد مداخله شهرسازان قرار می‌گیرد و این مداخلات گاهی باعث می‌شود بافت تاریخی که زمانی سرزنده ترین بخش شهر بوده است، اکنون مورد استقبال عمومی قرار نگیرد. توسعه و تغییرات کالبدی در محور تاریخی 15 خرداد، باعث ناسازگاری کالبد با هویت تاریخی بافت شده و این مسئله کاهش کیفیت محیطی مکان‌های تاریخی را به همراه داشته است. این مقاله با هدف واکاویی اثر تغییرات کالبدی بافت تاریخی بر حافظه تاریخی شهروندان، از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ گردآوری داده‌ها توصیفی می باشد؛ که به شکل میدانی صورت گرفته است و در ادامه تدوین مدل مفهومی، بستر مطالعات میدانی دقیق تر را فراهم کرده و سپس با کمک مدل سازی معادلات ساختاری(SEM) به بررسی رابطه بین متغیرها پرداخته شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد، تغییرات کالبدی – ذهنی با وزن0.96 بیشترین اثرگذاری و تغییرات کالبدی- عینی با وزن0.82 کمترین اثر گذاری را بر حافظه تاریخی شهروندان دارد. تغییرات کالبدی در محور تاریخی 15 خرداد به علت فرسودگی بناها و محورها اغلب تهاجمی و تخریبی بوده است و لزوم توجه به برنامه‌ریزی و طراحی محیطی مناسب جهت حفظ حافظه تاریخی شهروندان را می‌طلبد؛که اگر این تغییرات همراه با تداوم باشد، باعث تعادل بخشی خواهد شد و چنانچه سرعتی و مقطعی و بدون توجه به هماهنگی بین عینیت کالبدی با ذهنیت شهروندان صورت گیرد، باعث حذف هویت و خاطرات از حافظه جمعی می‌شود .

کلیدواژه‌ها