مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

واکاوی شاخص‌های پایداری محلات با تأکید بر دیدگاه ساکنین مطالعه موردی: محله اعتمادیه در زنجان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
مهتاب امرایی 1
محمدتقی حیدری 1
اعظم افشارنیا 2
محمد ملکی صدقی 1
1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jsc.2025.481415.1810
چکیده
امروزه توجه به شاخص‌های پایدار محله نشان‌دهنده روند عمده در محیط اجتماعی، اقتصاد، رفاه انسان و کیفیت زندگی است که مورد توجه مدیران و برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. لذا هدف اصلی پژوهش حاضر واکاوی شاخص‌های پایداری محله اعتمادیه زنجان است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع و ماهیت توصیفی – تحلیلی است. گردآوری اطلاعات و داده‌ها به روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی بود. جامعه آماری پژوهش 6872 نفر بود که 370 نفر از ساکنین محله به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها از آمار توصیفی، آزمون پیرسون و t تک نمونه‌ای و با استفاده از نرم‌افزار SPSS 26 و Minitab انجام شد. برای سنجش پایایی پرسشنامه از آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار کلی آلفا بالای 96/0 بود که مقدار بالایی است. نتایج آزمون پیرسون برای هفت شاخص پایداری محله از جمله شاخص کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی، ارتباطی، خدماتی و سیاسی نشان داد که، در سطح معنی‌داری (000/0= sig)، شاخص‌های پایداری و پایداری محله اعتمادیه به ترتیب به میزان (928/0= r)، (819/0= r)، (932/0= r)، (900/0= r)، (904/0= r)، (896/0= r) و (879/0= r) با هم رابطه دارند؛ و نوع همبستگی در بین هفت شاخص و پایداری محله، از نوع مستقیم بوده، و نتایج آزمون تی نشان داد که P-value به‌دست‌آمده برای تمام شاخص‌ها (000/0) کوچک‌تر از سطح معناداری 05/0 است؛ لذا با اطمینان 95% اطمینان می‌توان نتیجه گرفت که از دید ساکنین محله اعتمادیه این محله دارای پایداری در شاخص‌های موردبررسی است.
کلیدواژه‌ها
پایداری محلات
شاخص‌های پایداری
اعتمادیه
زنجان
  1. اصغری، علیرضا؛ ابراهیمی اصل، حسن؛ ملکی گاوگانی، آیدا و ستاری ساربان‌قلی، حسن. (1400). ارزیابی محله پایدار شهری با ساختمان‌های صفر انرژی در محله ولی‌عصر تبریز. مجله شهر پایدار، 4 (2)، 106-91. http://dor.net/dor/20.1001.1.24766631.1400.4.2.5.9
  2. حاتمی‌غریبوند، زیبا و ادیبی، ژینوس. (1401). بررسی شاخص‌های توسعه پایدار محله‌ای منطقه سه تهران نمونه موردی محله زرگنده. فصلنامه علوم زیست‌محیطی و دانش جغرافیا، 5 (2)، 15-1.
  3. حسین‌پور، محمد و سوزنده‌فر، سید امیرحسین. (1396). بررسی و سنجش میزان پایداری محلات جدید و قدیم شهر در ابعاد کالبدی در راستای الگوی محله پایدار (نمونه موردی: محله‌های بالا کفت و نیایش). هفتمین کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار و عمران شهری، دانشگاه شیراز، شیراز.
  4. جمعه‌پور، محمود و روحانی چولائی، الهام. (1399). سنجش سطح پایداری محلات ارگانیک و برنامه‌ریزی‌شده با استفاده از شاخص‌های اسکان سازمان ملل مطالعه موردی: محلات نوغان و سجاد مشهد. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای (علمی)، 5 (12)، 35-1. https://doi.org/10.22054/urdp.2021.55894.1256
  5. مرکز آمار ایران. (1400). جمعیت. سالنامه آماری استان زنجان. https://amar.org.ir/salnameh-amari
  6. شفیعیان داریانی، فائزه؛ پورجعفر، محمدرضا و قبادی، علیرضا. (1393). مفهوم ماندگاری در معماری اسلامی و مقایسه آن با مفهوم پایداری در معماری معاصر. فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، 2 (5)، 50-32.
  7. صیامی، قدیر؛ باقرزاده، فهیمه و سپاهی، اعظم. (1394). محلات پایدار شهری؛ الگویی جدید در بازساخت مفهوم «محله» در ایران (مطالعه موردی: محله اردام در منطقه 10 شهرداری مشهد). مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری، 2(3)، 53-36.
  8. صالحی، حیدر؛ شکری پوردیزجی، حسین؛ و نجفی، سعید. (1397). تحلیل میزان تاب‌آوری سکونت‌گاه‌های شهری در برابر زلزله نمونه موردی محله‌های بی‌سیم و اعتمادیه زنجان. اولین همایش ملی رقابت‌پذیری و آینده تحولات شهری. انجمن جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ایران). تهران. 28 خرداد 1397.
  9. گودرزی، م. (1403). عوامل مؤثر بر تحقق شهر یادگیرنده در کلان‌شهر اهواز. مجله شهر پایدار، 7(3)،.38-17. http://doi.org/10.22034/jsc.2024.458976.1779
  10. میمندی پاریزی، صدیقه. (1394). مطالعه تطبیقی سطح پایداری در محلات قدیم و جدید شهری نمونه موردی: محلات بافت قدیم و جدید شهر کرمان. فصلنامه آمایش محیط، 39، 104-77.
  11. میرزابیگی، فاطمه؛ مجتبی‌زاده خانقاهی، حسین و سرور، رحیم. (1401). سنجش شاخص‌های توسعه در پایداری نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر ایلام). مجله شهر پایدار، 5 (10)، 15-1. http://doi.org/10.22034/JSC.2021.263247.138
  12. خسروی، بختیار. (1403). موانع سیاست‌گذاری اجتماعی مسکن در ایران. مجله شهر پایدار، 7(2)، 131-113. https://doi.org/10.32034jsc.2024.463021.1788
  13. لطفی بزازان، سروش، صارمی، حمیدرضا و بغدادی، آرش. (1402). شناسایی عوامل پیشران در آینده‌پژوهی نظام برنامه‌ریزی مسکن ایران (مطالعه موردی: شهر تهران). مجله شهر پایدار، 6 (4)، 121-105. https://doi.org/10.22034/jsc.2023.403067.1713
  14. Al-Ansari, M., & AlKhaled, S. (2023). Sustainable urban forms in the Arabian Gulf: an evidence-based analysis of Kuwaiti social housing neighborhoods at Jaber Al-Ahmed City. Frontiers in Built Environment, 9, 1154523. https://doi.org/10.3389/fbuil.2023.1154523.
  15. Al-Hagla, K. (2008). Towards a sustainable neighborhood: The role of open spaces. International Journal of Architectural Research: ArchNet-IJAR, 2(2), 162-177. http://dx.doi.org/10.26687/archnet-ijar.v2i2.239.
  16. Asghari, A., Ebrahimi Asl, H., Maleki Gavgani, A., & Sattari Sarbanqoli, H. (2021). Evaluating a sustainable urban neighborhood with zero-energy buildings in the Valiasr neighborhood of Tabriz. Journal of Sustainable City, 4(2), 91-106. http://dor.net/dor/20.1001.1.24766631.1400.4.2.5.9 [in Persian]
  17. Berk, M. G. (2005). The concept of neighbourhood in contemporary residential environments: An investigation of occupants' perception. https://www.researchgate.net/publication/46446748_The_Concept_of_Neighbourhood_in_Contemporary_Residential_Environments_An_Investigation_of_Occupants%27_Perception.
  18. Brooks, C., Waterton, E., Saul, H., & Renzaho, A. (2023). Exploring the relationships between heritage tourism, sustainable community development and host communities’ health and wellbeing: A systematic review. PLoS One, 18(3), e0282319. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0282319.
  19. Chookah, N. A., Mushtaha, E., Alsyouf, I., & Alkhalidi, A. (2021). Sustainable Neighborhood Assessment: Evaluating Residential Sustainability in Sharjah City's Old Neighborhoods Using the UN-Habitat's Sustainable Neighborhood Principles. Civil Engineering and Architecture, 9(4), 1206-1216. http://dx.doi.org/10.13189/cea.2021.090422.
  20. Dehghanmongabadi, A., Hoşkara, Ş. Ö, & Shirkhanloo, N. (2014). Introduction to Achieve Sustainable Neighborhoods. International Journal of Arts and Commerce, 3(9), 16-26.
  21. Elgadi, A. A., & Ismail, L. H. (2016). A review of sustainable neighborhood indicator for urban development in Libya. ARPN Journal of Engineering and Applied Sciences, 11(4), 2606-2613.
  22. Fu, J. (2023). Values of the New Urbanist Neighborhood Planning Based on the Concept of Sustainabilit. Journal of Civil Engineering and Urban Planning, Clausius Scientific Press (ISSN 2616-3969 Vol. 5 Nu), pp: 39-45. https://dx.doi.org/10.23977/jceup.2023.050505.
  23. Goodarzi, M. (2023). Factors affecting the realization of a learning city in the metropolis of Ahvaz. Journal of Sustainable City, 7 (3), 17-38. http://doi.org/10.22034/jsc.2024.458976.1779.
  24. Hatami-Gharibvand, Z., & Adibi, Zh. (2022). Examining sustainable neighborhood development indicators in Tehran’s District 3: A case study of Zargandeh neighborhood. Environmental Science and Geography Knowledge Quarterly, 5(2), 1-15. http://noo.rs/zIqsZ [in Persian]
  25. Hoseinpour, M., & Sozandehfar, S. A. H. (2017). Examining and measuring the sustainability of new and old urban neighborhoods in physical dimensions in line with the sustainable neighborhood model: A case study of Balakaft and Niayesh neighborhoods. 7th International Conference on Sustainable Development and Urban Development, Shiraz University, Shiraz. [in Persian].
  26. Jomehpour, M., & Rouhani Choulaei, E. (2020). Measuring the sustainability level of organic and planned neighborhoods using UN-Habitat indicators: A case study of Noghan and Sajjad neighborhoods in Mashhad. Urban and Regional Development Planning Quarterly (Scientific), 5(12), 1-35. https://doi.org/10.22054/urdp.2021.55894.1256 [in Persian]
  27. Khosravi, B. (2024). Barriers to social housing policy in Iran. Sustainable City Journal, 7(2), 113-131. https://doi.org/10.32034jsc.2024.463021.1788 [in Persian]
  28. Lotteau, M., Yepez-Salmon, G., & Salmon, N. (2015). Environmental assessment of sustainable neighborhood projects through NEST, a decision support tool for early stage urban planning. Procedia Engineering, 115, 69-76. http://dx.doi.org/10.1016/j.proeng.2015.07.356.
  29. Lotfi Bazazan, S., Saremi, H. R., & Baghdadi, A. (2023). Identifying driving factors in housing planning foresight: A case study of Tehran. Sustainable City Journal, 6(4), 105-121. https://doi.org/10.22034/jsc.2023.403067.1713 [in Persian].
  30. Medved, P. (2014). The Structural Model of Autonomous Sustainable Neighbourhoods: New (Social) Basis for Sustainable Urban Planning. 17th European Roundtable on Sustainable Consumption and Production, Portorož, Slovenia, 14-16. https://www.researchgate.net/publication/308698778_The_structural_model_of_Autonomous_Sustainable_Neighbourhoods_-_new_social_basis_for_sustainable_urban_planning.
  31. Mirzabeigi, F., Mojtabizadeh Khanaqahi, H., & Sarvar, R. (2022). Measuring development indicators in the sustainability of urban areas: A case study of Ilam city. Journal of Sustainable City, 5(1), 1-15. http://doi.org/10.22034/JSC.2021.263247.138 [in Persian].
  32. Mimandi Parizi, S. (2015). Comparative study of sustainability levels in old and new urban neighborhoods: A case study of old and new neighborhoods of Kerman. Environmental Planning Quarterly, 39, 77-104. [in Persian].
  33. Meter, K. (1999). Neighborhood sustainability indicators guidebook: How to create neighborhood sustainability indicators in your neighborhood. Produced for the Urban Ecology Coalition (Minneapolis by Crossroads Resource Center). https://www.crcworks.org/guide.pdf.
  34. Mohammadi, J., Mohammadi, A., Ghafari, A., & Yazdani, M. H. (2021). Measuring the effectiveness of the city from. Human Geography Research, 53(2), 521-543. https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.287972.1008000.
  35. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2020), Cities policy responses. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2020/05/cities-policy-responses_f2028ff4/fd1053ff-en.pdf.
  36. Phillips, R. (2013). Neighborhood Sustainability: A Case Study of Redevelopment in Bristol Place. MUP Capstone.
  37. Kallus, R., & Law-Yone, H. (2000). What is a neighbourhood? The structure and function of an idea. Environment and Planning B: Planning and Design, 27(6), 815-826. http://dx.doi.org/10.1068/b2636.
  38. Karimi, N., Habib, F., & Etesam, I. (2021). The Role of Urban Space Signs in Promoting Place Attachment Case Study: Zanjan Neighborhoods. Journal of Sustainable city, 4(2), 57-72. http://dx.doi.org/10.22034/jsc.2021.269967.1401. [in Persian].
  39. Khatibi, M., Khaidzir, K. A. M., & Mahdzar, S. S. S. (2023). Measuring the sustainability of neighborhoods: A systematic literature review. Iscience. http://dx.doi.org/10.1016/j.isci.2023.105951.
  40. Shareef, S., & Altan, H. (2021). Sustainability at an Urban Level: A Case Study of a Neighborhood in Dubai, UAE. Sustainability, 13(8), 4355. http://dx.doi.org/10.3390/su13084355.
  41. Slingerland, G., Nikolic, I., & Brazier, F. (2023). It's in the social network: The Social Neighbourhood model to unravel local social structures for liveable and safe neighbourhoods. Cities, 135, 104215. http://dx.doi.org/10.1016/j.cities.2023.104215.
  42. Sharifi, A., & Khavarian-Garmsir, A. R. (2020). The COVID-19 pandemic: Impacts on cities and major lessons for urban planning, design, and management. Science of The Total Environment, 142391. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.142391.
  43. Statistical Center of Iran. (2021). Population. Statistical Yearbook of Zanjan Province. https://amar.org.ir/salnameh-amari [in Persian].
  44. Shafieian Daryani, F., Pourjafar, M. R., & Ghobadi, A. (2014). The concept of durability in Islamic architecture and its comparison with the concept of sustainability in contemporary architecture. Islamic Architecture Research Quarterly, 2(5), 32-50. [in Persian]
  45. Sayyami, G., Baqerzadeh, F., & Sepahi, A. (2015). Sustainable urban neighborhoods: A new model in reconstructing the concept of “neighborhood” in Iran: A case study of Ordām neighborhood in District 10 of Mashhad Municipality. Journal of Geography and Urban Development, 2(3), 39-53. [in Persian].
  46. Salehi, H., Shokri Pourdizji, H., & Najafi, S. (2018). Analyzing the resilience of urban settlements against earthquakes: A case study of Bisim and Etemadiyeh neighborhoods in Zanjan. 1st National Conference on Competitiveness and Future Urban Developments, Iranian Society of Geography and Urban Planning, Tehran, June 18, 2018. [in Persian]
  47. Umdu, D. Ç., & Alakvuk, E. (2022). Sustainable communities, neighborhoods, cities and their criteria. The European Journal of Research and Development, 2(2), 287-300. http://dx.doi.org/10.56038/ejrnd.v2i2.66.
  48. Ghadami, M. J., & Zeinalzadeh, S. (2015). The Role of Neighborhoods’ Centers in the Development of Urban Sustainability (Case Study: Mahmudabad Neighborhoods, Mazandaran, Iran). International Journal of Architecture and Urban Development, 5(4), 67-78.
  49. Jozsa, A., & Brown, D. (2005). Neighborhood sustainability indicators report on a best practice workshop. School of Urban Planning, McGill University and the Urban Ecology Centre, 1-20.
  50. Hagen, B., Nassar, C., & Pijawka, D. (2017). The social dimension of sustainable neighborhood design: comparing two neighborhoods in Freiburg, Germany. Urban Planning, 2(4), 64-80. http://dx.doi.org/10.17645/up.v2i4.1035.
  51. Zhang, Q., Yung, E., & Chan, E. (2018). Towards sustainable neighborhoods: challenges and opportunities for neighborhood planning in transitional urban China. Sustainability, 10(2), 406. http://dx.doi.org/10.3390/su10020406.
مجله شهر پایدار
دوره 8، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 25-47