مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

اثرات توسعه مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس با رویکرد رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
احسان علیپور
ابراهیم تقوی
بختیار عزت پناه
گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
10.22034/jsc.2024.431173.1754
چکیده
هدف از نگارش این پژوهش، ارزیابی اثرات توسعه مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس با رویکرد رشد هوشمند شهری در تبریز است. برای دست‌یازی به این هدف، با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای- پیمایشی و ابزار پرسش‌نامه محقق ساخته؛ 65 نفر از کارشناسان، متخصصین و خبرگان می‌باشد. روش نمونه‌گیری در این پژوهش هدفمند بوده (با استفاده از روش گلوله برفی) مورد ارزیابی قرارگرفته و اطلاعات گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل‌های عاملی، رگرسیون و تحلیل مسیر در محیط نرم‌افزار smart pls مورد تجزیه‌وتحلیل آماری قرار گرفتند. برای سنجش متغیر «تأثیرات مگا پروژه‌های شهری» از پرسش‌نامه محقق ساخته با پنج بعد با 14 مؤلفه و 47 گویه و هم‌چنین، برای سنجش متغیر «رشد هوشمند شهری» از پرسش‌نامه محقق ساخته با پنج معیار اصلی و تعداد 15 گویه بهره‌گیری شد. نتایج نشان داد که تمام بارهای عاملی مربوط به ارتباط بین ابعاد و مؤلفه‌های دو متغیر پژوهش بزرگ‌تر از 3/0 بوده و مدل ارتباط بین دو متغیر توسعه مراکز تجاری بزرگ‌مقیاس و رشد هوشمند شهری در کلان‌شهر تبریز معنی‌دار بوده و از برازش نکوئی مناسب برخوردار بود. هم‌چنین، نتایج نشان داد بین پنج مؤلفه اصلی تحقیق با متغیر رشد هوشمند شهری در تبریز، ارتباط معنی‌دار وجود دارد. مؤلفه تغییر کاربری مرتبط با بعد کالبدی با ضریب 887/0 و نیز مؤلفه آلودگی‌ها و آلاینده‌ها بیش‌ترین تأثیر را در رشد هوشمند شهری تبریز دارند
کلیدواژه‌ها
اثرات توسعه مراکز تجاری
تبریز
رشد هوشمند شهری
مگا پروژه
  1. امیر فخریان،‌ مصطفی. (1400). تحلیل فضایی الگوی استقرار مجتمع‌های بزرگ تجاری در شهر مشهد و تقابل/تعامل آن با اصول رشد هوشمند؛ نمونه مجتمع تجاری فردوسی. نهمین کنفرانس ملی و دومین کنفرانس بین‌المللی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری توسعه پایدار و شهرهای آینده.
  2. ایزدپناه، محبوبه و حبیبی، میترا. (1397). تحلیل و ارزیابی جایگاه مال‌ها به‌مثابه فضای عمومی مطالعة موردی: مرکز خرید پالادیوم تهران. مجله شهر پایدار، 1(4)، 56-37. doi:10.22034/jsc.2019.90905
  3. رحیمی، محمد؛ قیاسی، سمیرا و امیریان، سهراب. (1396). ارزیابی شاخص‌های رشد هوشمند شهری با استفاده از مدل تحلیل عاملی (مطالعه موردی: منطقه یک شهر شیراز). جغرافیا (فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران)، 15(55)، 253-266.
  4. سرور، هوشنگ؛ صلاحی، وحید.، و مبارکی، امید. (1396). تحلیل نقش کاربری‌های تجاری در پویایی و ایجاد فضاهای جدید شهری مطالعة موردی: مجتمع تجاری لاله پارک تبریز، فصلنامه پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 8(15)، 29-42. Dor:20.1001.1.25383930.1396.8.15.2.3
  5. شیعه، اسماعیل و حاجیانی، مهسا. (1398). تأثیرات مگا مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعه موردی: اطلس مال نیاوران.‌ مطالعات شهر ایرانی ـ اسلامی، 36(9)، 80-69. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2228639.1398.9.36.6.5
  6. صادقی پور رودسری، محیا و علی محمدی، منوچهر. (1397). تحلیل سیر تحولات شاخص‌های برنامه‌ای مراکز خرید تهران (نمونه موردی: ۶ مرکز خرید فعال در مقیاس شهری بین دهه‌های 70 تا 90 شمسی). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 8(4)، 91-104. Dor:20.1001.1.22286462.1397.8.4.5.8
  7. قربانی، رسول و نوشاد، سمیه. (1387). راهبرد رشد هوشمند در توسعه شهری اصول و راهکارها. جغرافیا و توسعه، 6(15)، 180-163. Doi:10.22111/gdij.2008.1248
  8. نصیری هنده خاله، اسماعیل. (1400). نقش مراکز تجاری در افزایش سرزندگی فضاهای شهری (مطالعة موردی مرکز خرید کوروش شهر تهران). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(4)، 1473-1489. Doi:10.22059/jhgr.2020.301816.1008114
  9. نوری، شیوا.، و رفیعیان، مجتبی. (1396). سنجش اثرات کیفی ناشی از اجرای مگا پروژه‌های شهری بر ارتقای اقتصاد محلی مورد پژوهی: دریاچة شهدای خلیج‌فارس واقع در منطقة 22 شهر تهران. مجله صفه؛ 2(73)، 122-106. Dor:20.1001.1.1683870.1395.26.2.6.1
  10. Brown, A. (2019). The Black Skyscraper: Architecture and the Perception of Race, Technol, Cult, 60, 324-326.
  11. Capka, J., & Richard. (2004). "Megaprojects - they are a Different Breed." Public Roads, 2 -9. Print.
  12. Eweje, J., Turner, R. & Müller, R. (2019). Maximizing Strategic Value from Megaprojects: The Influence of Information-Feed on Decision-Making by the Project Manager. International Journal of Project Management. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2012.01.004
  13. FHWA. (2000). Federal Task Force on the Boston Central Artery Tunnel Project Review of Project Oversight & Costs. Print.
  14. Jia, G., Yang, F., Wang, G., Hong, B., & You, R. (2011). A study of mega project from a perspective of social conflict theory. International Journal of project management, 29(7), 817 -827. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2011.04.004
  15. Jia, G. Yang, F., Wang, G., Hong, B., & You, R. (2011). A study of mega project from a perspective of social conflict theory. International Journal of project management, 29(7), 817 -827. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2011.04.004
  16. Izadpanah, M., & Habibi, M. (2017). Analyzing and evaluating the position of goods as a public space, a case study: Palladium Shopping Center in Tehran. Journal of Sustainable City, 1(4), 37-56. https://doi.org/10.22034/jsc.2019.90905 [In Persian]
  17. Ghorbani, R., & Naushad, S. (2007). Smart growth strategy in urban development, principles and solutions. Geography and development, 6 (12), 163-180. doi:10.22111/gdij.2008.1248 [In Persian]
  18. Majoor, S. (2018). Framing Large-Scale Projects: Barcelona Forum and the Challenge of Balancing Local and Global Needs. Journal of Planning Education and Research, 31(2), 143–156. https://doi.org/10.1177/0739456X11402694
  19. Mir Fakhrian, M. (2021). Spatial analysis of the establishment pattern of large commercial complexes in Mashhad city and its comparison/interaction with the principles of smart growth; Example of Ferdowsi Commercial Complex. 9th National Conference and 2nd International Conference on Urban Planning and Management for Sustainable Development and Future Cities. [In Persian].
  20. Nasiri Hinde Khale, I. (2021). The role of commercial centers in increasing the vitality of urban spaces (a case study of Koroosh shopping center in Tehran). Human Geography Research, 53(4), 1473-1489. https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.301816.1008114 [In Persian]
  21. Nouri, Sh., & Rafiyan, M. (2016). Measuring the qualitative effects of the implementation of urban mega-projects on the improvement of the local economy. The subject of study: Martyrs' Lake of the Persian Gulf, located in the 22nd district of Tehran. Journal of Sefe, 17, 106-122. Dor:20.1001.1.1683870.1395.26.2.6.1 [In Persian].
  22. Rahimi, M., Qazi, S., & Amirian, S. (2016). Evaluating smart urban growth indicators using factor analysis model (case study: district one city of Shiraz). Geography (scientific-research and international quarterly of the Iranian Geography Association), 15 (55), 253-266.[In Persian].
  23. Sadeghipour Rudsari, Mahia., and Ali Mohammadi, Manouchehr. (2017). Analyzing the evolution of program indicators of shopping centers in Tehran (case example: 6 active shopping centers in the urban scale between the 1970s and 1990s). Quarterly Journal of Geography (Regional Planning), 8(4), 91-104. Dor:20.1001.1.22286462.1397.8.4.5.8 [In Persian].  
  24. Sarwar, H., Salahi, V., & Mubaraki, O. (2016). Analysis of the role of commercial uses in the dynamics and creation of new urban spaces, a case study: Laleh Park Tabriz commercial complex. Urban Ecology Research Quarterly, 1, 29-42. dor:20.1001.1.25383930.1396.8.15.2.3 [In Persian].
  25. Shia, I., & Hajiani, M. (2018). The effects of megamalls on neighborhood identity in Tehran; Case study: Atlas of Niavaran property. Iranian-Islamic City Studies, 36(9), 69-80. https://dorl.net/dor/20.1001.1.2228639.1398.9.36.6.5 [In Persian]
  26. Wu, F. (2022). Land financialisation and the financing of urban development in China. Land Use Policy, 112, 104412. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2019.104412
  27. Ye, l. (2005). What Is" smart growth?. journal of planning literature, 19, 291-301. https://doi.org/10.1177/0885412204271668
مجله شهر پایدار
دوره 7، شماره 2
تابستان 1403
صفحه 63-78