مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

شناسایی عوامل پیشران در آینده‌پژوهی نظام برنامه‌ریزی مسکن ایران مطالعه موردی: شهر تهران

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
سروش لطفی بزازان 1
حمیدرضا صارمی 2
آرش بغدادی 1
1 گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه شهرسازی ، دانشکده هنر ، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران ، ایران
10.22034/jsc.2023.403067.1713
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل پیشران نظام برنامه‌ریزی مسکن شهر تهران با رویکرد آینده‌پژوهی انجام‌شده است. نوشتار پیش رو ازلحاظ هدف کاربردی است و با توجه به مؤلفه‌های موردبررسی، رویکرد حاکم بر آن روش توصیفی تحلیلی است. در پژوهش حاضر به‌منظور انتخاب آگاهانه شرکت‌کنندگان، از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده‌شده است. اساس به کار بردن روش نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب گروهی از خبرگان است که بررسی عمیق یا فهمی کلی نسبت به ماهیت پژوهش آگاهی داشته باشند. با استناد به توضیحات گفته‌شده جامعه آماری پژوهش پیش رو 74 نفر از کارشناسان خبره در حوزه مسکن شامل اساتید دانشگاهی متخصص در حوزه موردمطالعه هستند. تعداد حجم در نظر گرفته‌شده برای تکنیک دلفی 10 نفر و برای اجرای تحلیل تأثیرات متقابل در نرم‌افزار میک مک حجم نمونه در نظر گرفته‌شده با توجه به آشنایی متخصصین به این نرم‌افزار 64 نفر در نظر گرفته شد. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که پیشران‌های ضوابط و مقررات مسکن، نرخ تورم، قیمت ارز و طلا، حجم نقدینگی، اقتصاد کلان، ثبات مدیریت شهری، تسهیلات بانکی، قیمت زمین و مسکن، تحریم‌های بین‌المللی وضعیت عرضه و تقاضا به‌عنوان پیشران‌های کلیدی در نظام برنامه‌ریزی مسکن در شهر تهران نقش دارند
کلیدواژه‌ها
مسکن
آینده‌پژوهی
برنامه‌ریزی مسکن
ضوابط و مقررات مسکن
تهران
  1. احمدی، کاوه؛ محبوبی، قربان و عزت پناه، بختیار. (1401). تأثیر عناصر کالبدی معماری بومی مسکن بر پایداری مسکن شهری، مطالعه موردی: شهر سنندج. جغرافیا، 20(73)، 19-36. https://dorl.net/ 20.1001.1.27833739.1401.20.73.2.0
  2. پیربابایی، محمدتقی؛ بیتی، حامد و صداقتی، عاطفه. (1398). مفهوم ارزش در برنامه‌ریزی مسکن: مطالعه تطبیقی مدل هدانیک مسکن با دیدگاه ارزش‌شناسی علامه طباطبایی. نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 9(2)، 303-329.
  3. توسلیان، رحیم؛ روستایی، شهریور؛ حیدری چیانه، رحیم و اصغری زمانی، اکبر. (1398). تحلیل سیاست‌های عرضه زمین مسکونی، تولید فضای رانتی و انسجام ساخت شهر مطالعه موردی: شهر زنجان. مجله شهر پایدار، 2(3)، 79-95.
  4. https://dorl.net/20.1001.1.24766631.1398.2.3.5.7
  5. جعفری، فیروز، و شری زاده، عادل. (1398). شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر قیمت مسکن با رویکرد آینده‌نگاری مورد پژوهی: کلان‌شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 23(67)، 67-89. https://doi.org/10.22059/jstmt.2020.273843.1252
  6. حیدری، محمدتقی؛ احمدپور، ایوب و تیلکوی بگه جان، فاطمه. (1401). پایش چالش‌های مؤثر بر عملکرد تعاونی‌های مسکن در تولید مسکن شهری با رویکرد آینده‌پژوهی. برنامه‌ریزی و آمایش فضا. ۲۶ (۱)، ۱۴۱-172. http://dx.doi.org/10.50541/HSMSP.26.1.139
  7. سلاورزی زاده، محمد؛ شیخی، حجت و حاتمی، شهین. (1400). شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه مسکن اجتماعی با تأکید بر آینده‌نگاری (مورد شناسی: شهر ایلام). فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 11(39)، 199-224. https://dorl.net/20.1001.1.23452277.1400.11.39.8.7
  8. شاهیوندی، احمد؛ قاسمی، مسعود و راست‌قلم، نیلوفر. (1399). آینده‌نگاری تاب‌آوری مسکن در منطقه 8 اصفهان با استفاده از روش تلفیقی سناریو پردازی و تحلیل اثرات متقاطع. مطالعات ساختار و کارکرد شهری،7(22)،131-153.
  9. https://doi.org/10.22080/usfs.2019.16244.1773
  10. صفایی پور، مسعود و فدائی جزی، فهیمه. (1402). آینده‌پژوهی نظام تأمین مسکن درکلان‌شهرهای ایران (موردمطالعه کلان‌شهر اهواز). جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 34(1)، 117-140. https://doi.org/10.22108/gep.2022.134535.1537
  11. صلواتی، سامان؛ علوی، سید علی؛ کریمی، بهار و رمضان پور، خاطره. (1401). آینده‌نگاری برنامه‌ریزی مسکن مناسب اقشار آسیب‌پذیر شهری (مورد پژوهی: ناحیه منفصل شهری نایسر، سنندج). اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، 4(1)، 180-196. https://doi.org/10.22034/uep.2023.370969.1309
  12. صیدبیگی، صادق، موسی پورمیاندهی، پری، ملانیاجلودار، شهرام، و مالمیر، مریم. (1401). شناسایی عوامل کلیدی توسعه شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: شهر ساری). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی (چشم‌انداز جغرافیایی)، 17(1 (پیاپی 58))، 89-106. https://dorl.net/20.1001.1.25385968.1401.17.1.20.0
  13. فنی، زهره؛ حناچی، پیروز و سامانی مجد، علی. (1400). آینده‌پژوهی عوامل مؤثر بر تحقق‌پذیری مسکن پایدار در کلان‌شهر تهران. توسعه پایدار شهری، 2(4)، 55-68. https://dorl.net/dor/20.1001.1.27170128.1400.2.4.4.1
  14. قربانی، رسول؛ روستایی، شهریور و کرمی، سونیا. (1400). آینده‌پژوهی عوامل مؤثر بر شاخص‌های کمی و کیفی مسکن در کلان‌شهر تبریز با استفاده از رویکرد سناریونویسی و ماتریس تأثیرات متقاطع. نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25(76)، 233-248. https://doi.org/10.22034/gp.2020.40751.2652
  15. کزازی، ابوالفضل؛ طباطباییان، حبیب اله؛ تقوی فرد، محمدتقی و ناظمی، امیر. (1390). شناسایی راهبردهای شکست‌پذیر در اسناد توسعه فناوری اطلاعات کشور با استفاده از روش برنامه‌ریزی فرض‌بنیاد. مدیریت بهبود، 5(2)، 38-62.
  16. مشکینی، ابوالفضل و پهلوان درینی، موسی. (1401). ارزیابی تحقق سیاست کلی نظام (چشم‌انداز) در بخش مسکن نمونه: حفظ حرمت و ارزش‌های فرهنگی مسکن شهری. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(2)، 415-435. https://doi.org/10.22059/jhgr.2018.255170.1007672
  17. رجائی، سید عباس؛ حاتمی نژاد، حسین؛ پوراحمد، احمد و الله قلی پور، سارا. (1397). بررسی وضعیت مسکن پایدار شهری در ناحیه 1 منطقه 9 تهران. مجله شهر پایدار، 1(1)، 91-105. https://doi.org/10.22034/jsc.2018.87372
  18. Ahmadi, K., Mahboubi, G., & Ezatpanah, B. (2022). The effect of physical elements of indigenous architecture on the sustainability of urban housing Case study: Shahr Sanandaj. Geography, 20(73), 19-36. [In Persian].
  19. Anierobi, C. M., Nwalusi, D. M., Efobi, K. O., Nwosu, K. I., Nwokolo, N. C., & Ibem, E. O. (2023). Urban Housing Inequality and the Nature of Relationship Between Formal and Informal Settlements in Enugu Metropolis, Nigeria. SAGE Open, 13(3), 12-37. https://doi.org/10.1177/21582440231192390
  20. Chander, M., Jain, S. K., & Shankar, R. (2013). Modeling of information security management parameters in Indian organizations using ISM and MICMAC approach. Journal of Modelling in Management.13 (3), 11-24. https://doi.org/10.1108/JM2-10-2011-0054
  21. Fang, X., & Lv, Y. (2023). Housing prices and green innovation: evidence from Chinese enterprises. Management Decision, 2(3), 22-40. https://doi.org/10.1108/MD-03-2023-0368
  22. Fanni, Z., Hanachi, P., & Samani Majd, A. (2021). Future Studies of Effective Factors on Sustainable Housing In Tehran Metropolitan. Sustainable Urban Development, 2(4), 55-68. [In Persian].
  23. Ghorbani, R., rostaei, S., & karami, S. (2021). Future Study of Factors Affecting the Quantitative and Qualitative Indicators of Housing in Tabriz Metropolis Using Scenario Planning Approach and Cross-Impact Matrix. Geography and Planning, 25(76), 233-248. [In Persian].
  24. Habitat, U. N. (2018). Tracking Progress Towards Inclusive, Safe, Resilient and Sustainable Cities and Human Settlements. SDG 11 Synthesis Report-High Level Political Forum 2018. https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10087018/1/SDG%2011%20Synthesis%20Report_web2.pdf
  25. Hidari.M, Ahmadpour A, Tilkui Beghe Jan F, haghi Y. (2022) Monitoring the effective challenges on the performance of housing cooperatives in the production of urban housing with a futures research approach. MJSP, 26 (1):141-172. [In Persian].
  26. Jafari, F., sherizadeh, A. (2019). Identifying the Key Factors Effective on the House price of Tabriz With Cross Impact Analysis method. Geography and Planning, 23(67), 67-89. [In Persian].
  27. Kazazi, A., Tabatabaeian, S. H., Taghavifard, M. T., & Nazemi, A. (2011). Identification of Vulnerable Strategies Based on Assumption Base Planning. Journal of Improvement Management, 5(3), 38-62. [In Persian].
  28. Kuchler, T., Piazzesi, M., & Stroebel, J. (2023). Housing market expectations. In Handbook of Economic Expectations Academic Press, 23(2), 163-191. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-822927-9.00013-6
  29. Kuddus, M. A., Tynan, E., & McBryde, E. (2020). Urbanization: a problem for the rich and the poor?. Public health reviews, 41(2), 1-4. https://doi.org/10.1186/s40985-019-0116-0
  30. Kumar, P., Kumar, P., Garg, R. K., & Garg, R. (2021). Urban housing: a study on housing environment, residents’ satisfaction and happiness. Open House International, 46(4), 528-547. https://doi.org/10.1108/OHI-12-2020-0179
  31. Majumdar, R., Kapur, P. K., & Khatri, S. K. (2016). Assessment of environmental factors affecting software development process using ISM & MICMAC analysis. International Journal of System Assurance Engineering and Management, 7(4), 435-441. https://doi.org/10.1007/s13198-016-0477-4
  32. McClure, K. (2019). What should be the future of the Low-Income Housing Tax Credit program?. Housing Policy Debate, 29 (1), 65-81. https://doi.org/10.1080/10511482.2018.1469526
  33. Meshkini, A., & Pahlavan Darini, M. (2022). Assessment of the realization of the general policy system (perspective) in the housing sector Example: Maintaining respect and cultural values of urban housing. Human Geography Research, 54(2), 415-435. [In Persian].
  34. Muhammad, Z., & Abubakar, I. R. (2019). Transformative urbanization through public-private partnership in Abuja, Nigeria. In Optimizing regional development through transformative urbanization. IGI Global, 2(3),141-162.  https://doi.org/10.1080/1943815X.2022.2033791
  35. Nikezic, A., Ristic Trajkovic, J., & Milovanovic, A. (2021). Future Housing Identities: Designing in Line with the Contemporary Sustainable Urban Lifestyle. Buildings 2(3), 11, 1-18. https://doi.org/10.3390/buildings11010018
  36. Pirbabaei, M. T., Beyti, H., & sedaghati, A. (2019). The concept of value in housing planning: A Comparative Study of Hedonic Housing Model with Value regards of Allameh Tabatabai. Journal of Social Theories of Muslim Thinkers, 9(2), 303-329. [In Persian].
  37. Rajaei, S. A., Hataminezhad, H., Pour Ahmad, A., & Allah Gholipour, S. (2018). Urban Sustainable Housing Status in area1 of Tehran 9th District. Sustainable city, 1(1), 91-105. [In Persian].
  38. Rosser, J. F., Long, G., Zakhary, S., Boyd, D. S., Mao, Y., & Robinson, D. (2019). Modelling urban housing stocks for building energy simulation using CityGML EnergyADE. ISPRS International Journal of Geo-Information, 8(4), 125-140. https://doi.org/10.3390/ijgi8040163
  39. Safaeepour, M., & Fadaei Jazi, F. (2023). Future Research of the Housing Supply System in Iran's Metropolises: A Case Study of Ahvaz Metropolis. Geography and Environmental Planning, 34(1), 117-140. [In Persian].
  40. Salavati, S., Alavi, S., Karimi, B., & Ramezanipour, K. (2023). The Foresight of Housing Planning Suitable for Vulnerable Urban Strata (Case Study: Nayser, Sanandaj). Urban Economics and Planning, 4(1), 180-196. [In Persian].
  41. Seidbeigi, S., Mosapour Miyandehi, P., Mollania, S., & Malmir, M. (2022). Identifying the key factors of urban development with a, futures studies approach; Case study: Sari city. Journal of Studies of Human Settlements Planning, 17(1), 89-106. [In Persian].
  42. Selaverzizadeh, M., Sheykhi, H., & Hatami, S. (2021). Identification and Analysis of Key Factors Affecting the Development of Social Housing with Emphasis on Foresight (Case Study: Ilam City). Geography and Territorial Spatial Arrangement, 11(39), 199-224. [In Persian].
  43. Shahivandi, A., Ghasemi, M., & Rastghalam, N. (2020). Future Studies of Housing Resilience in 8th Zone of Isfahan Using a Combination of Scenario Analysis and cross-effects analysis. Urban Structure and Function Studies, 7(22), 131-153. [In Persian].
  44. Tavassolian, R., Rostaei, S., Heydari chiyaneh, R., & Asgari zamani, A. (2019). Analysis of the Residential Land Supply Policies, production of Rent Space and Urban Construction Coherence (Case Study: Zanjan City). Sustainable city, 2(3), 79-95. [In Persian].
  45. Wainer, L. S., Ndengeyingoma, B., & Murray, S. (2016). Incremental housing, and other design principles for low-cost housing. International Growth Center, 2(5), 1-36. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2009.11.008
  46. Wang, Y., You, Y., Yue, X., Wu, Y., Zhou, Y., & Zhang, H. O. (2023). Spatial Variation Characteristics of Housing Conditions in China. Buildings, 13(8), 20-28. https://doi.org/10.3390/buildings13082028
  47. Winston, N. (2022). Sustainable community development: Integrating social and environmental sustainability for sustainable housing and communities. Sustainable Development, 30(1), 191-202. https://doi.org/10.1002/sd.2238
مجله شهر پایدار
دوره 6، شماره 4
زمستان 1402
صفحه 105-121