مجله شهر پایدار

مجله شهر پایدار

تحلیل فضایی تحقق اندیشه حق به شهر در شهرهای کوچک مطالعه موردی: شهرهای غرب استان مازندران

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
رضا سلطان ملکی
مسعود الهی
زهره داودپور
گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
10.22034/jsc.2023.375853.1671
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی تحقق اندیشه حق به شهر در شهرهای کوچک غرب استان مازندران صورت پذیرفته است. این تحقیق به لحاظ هدف، جزو تحقیقات کاربردی بوده و روش گردآوری اطلاعات شامل روش‌های کتابخانه‌ای و پیمایشی مشتمل بر پرسشنامه است. جامعه آماری در این پژوهش را شهروندان سه شهر موردمطالعه و متخصصان شهری تشکیل می‌دهند. با توجه به حجم جمعیت سه شهر که بر اساس آمار سرشماری سال 1395 معادل 7240 نفر (مشتمل بر بلده 970 نفر، کجور 3120 نفر و پول 3150 نفر) بوده است که بر مبنای فرمول کوکران به انتخاب 365 نمونه مبادرت شده است و به روش نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌بندی‌شده میان شهروندان توزیع و گردآوری گردیده است. تحلیل داده‌ها در قالب آزمون‌های فریدمن و t تک نمونه‌ای در بستر نرم‌افزار SPSS صورت پذیرفته و در راستای ترسیم نقشه نیز از Arc GIS استفاده‌شده است. نتایج حاصل از رتبه‌بندی شهرهای کوچک غرب استان مازندران از طریق آزمون فریدمن نشان داد که با توجه به اینکه سطح معناداری آزمون کوچک‌تر از 0.05 (برابر 0.001) است که در بعد اجتماعی-فرهنگی شهر بلده با رتبه میانگین 2.14 بالاترین رتبه، در بعد اقتصادی شهر کجور با رتبه میانگین 2.34 بالاترین رتبه را در میان شهرهای غرب استان مازندران داشته و همچنین در بعد کالبدی- زیستی، با توجه به اینکه سطح معناداری آزمون بیشتر از 0.05 (برابر 0.302) است شهرهای کجور، بلده و پول باوجوداینکه رتبه میانگین متفاوتی دارند، ولی به دلیل اینکه این تفاوت معنادار نیست دارای رتبه برابر می‌باشند
کلیدواژه‌ها
حق به شهر
شهرهای کوچک
مشارکت شهروندی
غرب استان مازندران
  1. اشتیاقی، معصومه و شارع‌پور، محمود. (1399). بررسی مفهوم حق به شهر در سیاست‌گذاری شهری. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، 1(2)،67-84.
  2. امیرمظاهری، امیرمسعود و قره‌تپه، شهناز. (1391). نقش کنشگران اجتماعی در جنبش مشروطیت با رویکرد هانس تاک. مجله مطالعات جامعه‌شناسی، 5(14)، 7-28.
  3. تقوایی، علی‌اکبر؛ عزیزی، داوود و یزدانیان، احمد. (1394). بررسی نقش نظریه حق به شهر در تولید و بازتولید فضای شهری. نشریه شهرسازی و معماری هفت شهر،4(50)، 88-99.
  4. جلالی، نسا و دیندار سنگجویی، حوریه. (1394). حق به شهر حقی برای زیستن بهتر و یک ضرورت. اولین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، تهران.
  5. حبیب نژاد، سید احمد و خسروی، احمد. (1401). حق به شهر و امکان شناسایی آن در نظام حقوقی ایران. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، 52(1)، 163-184. https://doi.org/10.22059/jplsq.2019.270256.1865
  6. حبیبی، سید محسن و امیری، مریم. (1394). حق به شهر؛ شهر موجود و شهر مطلوب آنچه هست و آنچه باید باشد. نشریه پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران،5(2)،9-30.
  7. حیدری، محمدتقی؛ محمدی، شهرام و رحمانی، مریم. (1400). پایش نظریه حق به شهر در بازتولید فضای شهر دوستدار سالمند (مطالعه موردی: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان). فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(1)، 195-212. doi:10.22059/JHGR.2019.278353.1007891
  8. حیدری، فردین و زارعی، مجید. (1398). مفهوم حق به شهر و ارتباط آن با طراحی شهری شهروندمدار؛ تطبیق هنجارهای جامعِ بیان‌گر شهروندمداری، با شاخصه‌های کیفی طراحی شهری. فصلنامه منظر، 11(46)، 14-23.
  9. خزایی، مصطفی؛ ابهری، مریم و مظفری، محسن. (1400). تحلیل مفهومی انگاره حق به شهر با تأکید بر تحولات فضایی شهر تهران. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، 13(47)، 99-118.
  10. خدایاری مطلق، صفیه؛ شارع‌پور، محمود و تولایی، نوین. (1396). بررسی تأثیر شاخص‌های مطلوبیت فضای شهری بر میزان تحقق حق به شهر (موردمطالعه: شهر بابلسر). نشریة جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی،4(9)، 189-225.
  11. دولتشاه، صدیقه؛ سرور، رحیم و توکلان، علی. (1400). تحلیلی بر شاخص‌های زیست‌پذیری با رویکرد حق به شهر، مطالعه موردی: بندر ماهشهر. فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 13(51)، 131-109.
  12. رهبری، لادن و شارع‌پور، محمود. (1393). جنسیت و حق به شهر، آزمون نظریه لُهِفور در تهران. مجله جامعه‌شناسی ایران، 3(13)، 141-116.
  13. زارع شاه‌آبادی، اکبر و غلامی، میثم. (1398). رابطه بین حق به شهر و احساس تعلق در بین شهروندان 18 سال به بالای شهر یزد. مطالعات ملی، 20(2(78))، 95-109.
  14. زنگنه شهرکی، سعید. (1392). فرایند تبدیل نقاط روستایی به شهر در مقیاس ملی و پیدایش پدیدة خام شهرها. فصلنامه پژوهش‌های روستایی، 4(3)، 535-557.
  15. سنایی، مجید؛ وفادار سورکی، رضا و عاطفی، کتایون. (1401). سنجش افتراقات فضایی تحقق حق به مشارکت و اختصاص دهی شهر به خود در پرتو اندیشه حق به شهر در شهر هچیرود- شهرستان چالوس. فصلنامه سیاست‌گذاری محیط شهری، 2(5)، 45-60.  doi:20.1001.1.27833496.1401.2.5.3.6
  16. شوهانی، نادر و کاکایی، نورالدین. (1399). رویکرد نوظهور روستا – شهرها و نقش آنها در سازمان‌یابی و تعادل نظام فضایی سکونتگاه‌ها (مطالعه موردی: استان ایلام). فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،12(4)، 776-795. doi:20.1001.1.66972251.1399.12.4.36.4
  17. عزیزی، محمدمهدی؛ زبردست، اسفندیار و برنافر، مهدی. (1398). سنجش اثرات تبدیل روستا به شهر بر نظام شهری در مقیاس ناحیه: نمونه موردی ناحیه‌های استان گیلان (1335-1395). مدیریت شهری، 18(54)، 7-26.
  18. غضنفرپور، حسین؛ پورخسروانی، محسن و بشتام، سارا. (1401). تحلیل پراکنده رویی شهر سیرجان و رشد آینده آن با استفاده از داده‌های سنجش‌ازدور. فصلنامه شهر پایدار، 5(2)، 21-36.   doi:10.22034/JSC.2021.294254.1507
  19. گلی، علی و عسگری، علی. (1385). کاربرد منطق فازی در تبدیل روستا به شهر: استان تهران. فصلنامه مدرس علوم انسانی، 10(45)، 139-159.
  20. مشکینی، ابوالفضل؛ پذیرا، سپیده و قائد رحمتی، صفر. (1400). تحلیل ظرفیت نهادی مدیریت محلی جهت حکمروایی خوب زمین شهری در ایران. فصلنامه شهر پایدار، 4(1)، 15-31. doi: 10.22034/jsc.2021.270240.1403
  21. نوروزی، مصطفی و زرین جویی، سکینه. (1391). تبدیل روستا به شهر و نقش آن در رضایتمندی از کیفیت محیط مطالعه موردی: شهر حسینیه در استان خوزستان. چهارمین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا، تهران، 81-67
  22. هاروی، دیوید و مری فیلد، اندی. (1392). حق به شهر: ریشه‌های شهری بحران‌های مالی. ترجمه: خسرو کلانتری. تهران: انتشارات مهرویستا.
  23. Absolute God, S., Sharapour, M., & Tulai, N. (2016). Investigating the effect of urban space desirability indicators on the degree of realization of the right to the city (case study: Babolsar city). Journal of Sociology of Social Institutions, 4(9), 189-225. [In Persian].
  24. Amir Mozaheri, A. M., & Qaratepe, Sh. (2011). The role of social activists in the constitutionalism movement with Hans Tuck's approach. Journal of Sociological Studies, 5(14), 28-7. [In Persian].
  25. Azizi, M. M., Mozal, E., & Barnafar, M. (2018). Measuring the effects of the transformation of the village into a city on the urban system at the district scale: a case study of the districts of Gilan province (1395-1335). Urban Management, 18(54), 7-26. [In Persian].
  26. Dolatshah, S., Sarwar, R., & Tawaklan, A. (2020). An analysis of livability indicators with the right to city approach, case study: Bandar Mahshahr. New Perspectives in Human Geography Quarterly, 13(51), 109-131. [In Persian].
  27. Eshtiaghi, M., & Sharapour, M. (2019). Examining the concept of the right to the city in urban policymaking. Journal of Urban and Regional Sustainable Development Studies, 1(2), 67-84. [In Persian].
  28. Ghazanfarpour, H., Pourkhosravani, M., & Bestam, S. (2021). Scattered surface analysis of Sirjan city and its future growth using remote sensing data. Journal of Sustainable City, 5(2), 21-36. doi:10.22034/JSC.2021.294254.1507[In Persian].
  29. Goli, A., & Askari, A. (2005). The use of fuzzy logic in transforming a village into a city: Tehran province. Humanities Lecturer Quarterly, 10(45), 139-159. [In Persian].
  30. Habibi, S. M., & Amiri, M. (2014). right to the city; The existing city and the desirable city of what is and what should be. Iranian Journal of Anthropological Research, 5(2), 9-30. [In Persian].
  31. Habibnejad, S. A., & Khosravi, A. (2021). The right to the city and the possibility of recognizing it in Iran's legal system. Tehran University Public Law Studies Quarterly, 52(1), 163-184. https://doi.org/10.22059/jplsq.2019.270256.1865 [In Persian].
  32. Harvey, D., & Maryfield, A. (2012). The Right to the City: The Urban Roots of Financial Crises. Translation: Khosrow Kalantari. Tehran: Mehrovista Publications. [In Persian].
  33. Heydari, F., & Zarei, M. (2018). The concept of the right to the city and its relationship with citizen-oriented urban design; Adaptation of comprehensive norms expressing citizen orientation with qualitative indicators of urban design. Manzar Quarterly, 11(46), 14-23. [In Persian].
  34. Heydari, M. T., Mohammadi, Sh., & Rahmani, M. (2021). Monitoring the theory of the right to the city in the reproduction of the elderly-friendly city space (case study: worn-out fabric of the central part of Zanjan city). Human Geography Research Quarterly, 53(1), 195-212. doi:10.22059/JHGR.2019.278353.1007891 [In Persian].
  35. Isin E. (2000). Introduction: democracy, citizenshipand the city. In: Isin E. (ed.), Democracy, citizenshipand the global city, pp. 1–21. Routledge, New York.
  36. Jalali, N., & Dindar Sangjoui, H. (2014). The right to the city is a right to live better and a necessity. The first annual conference on architecture, urban planning and urban management research, Tehran. [In Persian].
  37. Khazaei, M., Abhari, M., & Mozaffari, M. (2020). Conceptual analysis of the notion of the right to the city with an emphasis on the spatial developments of Tehran. Zagros Landscape Geography and Urban Planning Quarterly, 13(47), 118-99. [In Persian].
  38. Laden, L., & Sharahpour, M. (2013). Gender and the right to the city, a test of Lohefour's theory in Tehran. Iranian Journal of Sociology, 3(13), 116-141. [In Persian].
  39. Lefebvre, H. (1996). The Urban Revolution, translated by Robert Bononno, New York: University of Minnesota press.
  40. Marcuse, P. (2010). Postscript: Beyond the Just City to the Right to the City. Inp. Marcuse, J. Connolly, J. Novy, I. Olivo, C. Potter, & J. Steil, in Searching for the the Just City. New York: Routledge.
  41. Meriläinen, E., Fougère, M., & Wojciech, P. (2020). Refocusing urban disaster governance on marginalised urban people through right to the city, Environmental Hazards 19, 187-208. https://doi.org/10.1080/17477891.2019.1682492
  42. Merrifield, A. (2013). The Politics of the Encounter: Urban Theory and Protest under Planetary Urbanization. Athens, GA: The University of Georgia Press.
  43. Meshkini, A., Mobhara, S., & Quaid Rahmati, S. (2020). Analyzing the institutional capacity of local management for the good governance of urban land in Iran. Journal of Sustainable City, 4(1), 15-31. doi: 10.22034/jsc.2021.270240.1403[In Persian].
  44. Mitchel, D. (2003). The Right to the City: Social Justice and the Fight for Public Space. New York: Guilford Press.
  45. Nowrozi, M., & Zarin Joy, S. (2011). The transformation of the village into a city and its role in satisfaction with the quality of the case study environment: Hosseiniye city in Khuzestan province. The fourth national scientific conference of geography students, Tehran, 67-81. [In Persian].
  46. Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant. Geo Journal, 58, 99–108
  47. Purcell, M. (2003). Citizenship and the right to the global city: reimagining the capitalist world order International. Journal of Urban and Regional Research, 27(3): 564–590. https://doi.org/10.1111/1468-2427.00467
  48. Purcell, M. (2013). Possible Worlds: Henri Lefebvre and the Right to the City. Journal Of Urban Affairs, 36, 141-154. DOI: 10.1111/juaf.12034
  49. Purcell, M., & Shannon, K. T. (2015). Cultivatingfood as a right to the city, Local Environment: International. Journal of Justice and Sustainability, 20(10), 1132-1147. https://doi.org/10.1080/13549839.2014.903236
  50. Sanai, M., Fahadal Suraki, R., & Atefi, K. (2021). Measuring the spatial differences of the realization of the right to participate and assigning the city to oneself in the light of the idea of ​​the right to the city in Hachiroud city - Chalus city. Urban Environment Policy Quarterly, 2(5), 45-60. doi:20.1001.1.27833496.1401.2.5.3.6[In Persian].
  51. Shields, R. (1999). Lefebvre, Love, and Struggle: Spatial Dialectics, London and New York: Routledge.
  52. Shohani, N., & Kakai, N. (2019). The emerging approach of village-cities and their role in the organization and balance of the spatial system of settlements (case study: Ilam province). New Perspectives in Human Geography Quarterly, 12(4), 776-795. doi:20.1001.1.66972251.1399.12.4.36.4[In Persian].
  53. Taqvai, A. A., Azizi, D., & Yazdanian, A. (2014). Examining the role of the theory of the right to the city in the production and reproduction of urban space. Journal of Haft Shahr Urban Development and Architecture, 4(50), 88-99. [In Persian].
  54. Zanganeh Shahraki, S. (2012). The process of transforming rural areas into cities on a national scale and the emergence of the raw phenomenon of cities. Rural Research Quarterly, 4(3), 535-557. [In Persian].
  55. Zare Shahabadi, A., & Gholami, M. (2018). The relationship between the right to the city and the sense of belonging among the citizens of Yazd over the age of 18. National Studies, 20(2(78)), 95-109. [In Persian].
مجله شهر پایدار
دوره 7، شماره 1
بهار 1403
صفحه 79-96