تدوین مدل مفهومی «محله بیوفیلیک» به‌منظور کاربست در طراحی و برنامه‌ریزی شهری

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

یکی از رویکردهایی که در سال‌های اخیر در راستای پیوند با طبیعت در حوزه طراحی و برنامه‌ریزی شهری موردتوجه بوده است، رویکرد «بایوفیلیا» است. این رویکرد حداکثری، تلفیق همه‌جانبه با ابعاد مختلف محیط طبیعی در شهرها را دنبال می‌کند اما در پژوهش‌های داخلی، به‌خصوص از خاستگاه دانش شهرسازی کمتر به آن پرداخته‌شده است. پژوهش حاضر به دنبال آن است که شاخص‌های این رویکرد را در قالب یک مدل مفهومی، به‌منظور کاربست در طراحی و برنامه‌ریزی در مقیاس محله‌های شهری، بومی و کاربردی نماید. به این منظور، ابتدا به بررسی منابع نظری موجود به روش «مطالعات کتابخانه‌ای» پرداخته شد. شاخص‌های حاصل از این مرحله، پس از تحلیل محتوا و دسته‌بندی، مدل اولیه پژوهش را شکل داد. پس‌ازآن به‌منظور تکمیل و تأیید مدل، به روش «دلفی» در سه مرحله، نظرات 11 تن از اساتید معماری و شهرسازی و صاحب‌نظر در این باب، به کمک پرسشنامه و مصاحبه جمع‌آوری گردید. شاخص‌های طراحی محله بایوفیلیک و سپس اولویت‌بندی آن‌ها به کمک مصاحبه و پرسشنامه جمع‌آوری شد. داده‌های حاصل از مرحله اول به کمک تحلیل محتوا و داده‌های حاصل از پرسشنامه با روش‌های توصیفی آماری مورد تحلیل قرارگرفته است. تدوین مدل محله بایوفیلیک در شش بعد «منابع طبیعی»، «محیط مصنوع»، «منظر محله»، «فعالیت‌ها»، «اجتماع محلی» و «مردم محله»، انجام پذیرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد، در بعد «منابع طبیعی»؛ حفاظت از منابع طبیعی، در بعد «محیط مصنوع»؛ تلفیق کالبد با طبیعت، در بعد «فعالیت‌ها»؛ حمل‌ونقل سبز، در بعد «اجتماع محلی»؛ مشارکت مردم در حفاظت از طبیعت و در بعد «مردمی»؛ ارتباط عاطفی مردم با طبیعت، بیشترین توافق را در میان اعضای حلقه دلفی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


1)     Barton, H. & Grant, M. & Guise, R. (2003) Shaping Neighborhood: A Guide for Health, Sustainability and Vitality, London, UK: Spon Press, an imprint of Taylor & Francis Group.
2)     Beatley, T. & Newman, P. (2013) Biophilic Cities Are Sustainable, Resilient Cities, Open Access sustainability, Vol.5, pp.3328-3345.
3)     Beatley, T. (2011) Biophilic Cities: Integrating Nature into Urban Design and Planning, Washington, DC, USA: Island Press.
4)     Bhatt, H. (2015) Biophilic Design for the Eldery: Design of a Senior Living Community Along the Delaware (Unpublished master's thesis), Faculty of Philadelphia University.
5)     To Professor Fryer and Professor Fleming who have been patient with me and guided me throughout the process by providing me with the right advice and resources to take me forward at every step in the thesis.
6)     Browning, R. & Ryan, C. &. Clancy, J. (2014) 14 Pattern of Biophilic Design: Improving Health & Well-Being in the Built Environment, Terrapin Bright Green LL, New York, Washington DC.
7)     Cabanek, A. & Newman, P. (2016) Biophilic Urban Regeneration: Can Biophilics be a Land Value Capture Mechanism?, Sustainable Development and Planning, Vol.210, No.8, pp.65-74.
8)     Chen, Y. (2017) The Impact of Biophilic Design on Health and Wellbeing of Resident Raising Environmental awareness and Nature Connectedness (Unpublished master's thesis), The University of Georgia. Under the Direction of Alfie Vick
9)     Downtone, p. & Jones, D. & Zeunert, J. (2016) Biophilia in Urban Design: Patterns and principles for smart Australian cities, 9th International Urban Design Conference Canberra ACT.
10)  El-Baghdadi, O. & Desha, C. (2017) Conceptualising a Biophilic Services Model for Urban Areas, Urban Forestry & Urban Greening, Vol.27, pp.399-408.
11)  Gillis, K. & Gatersleben, B. (2015) A Review of Psychological Literature on the Health and Wellbeing Benefits of Biophilic Design. M. Taub )Ed.), OPEN ACCESS buildings, pp.948-963.
12)  Grayson, N. (2014) Birmingham: the UK’s First Biophilic City, Trees, people and the built environment, Vol.2, pp.135-142.
13)  Green, J. A. (2012) Back to nature for good: using Biophilic Design and Attention Restoration Theory to Improve Well-being and focus in the workplace (Unpublished master's thesis), The University of Minnesota.
14)  Kahn, P. H. (1997) Developmental Psychology and the Biophilia Hypothesis: children's affiliation with nature, Developmental Review, Vol.17, No.1, pp.1-61.
15)  Kellert, S. R. & Calabrese, E. F. (2015), The Practice of Biophilic Design.
16)  Kellert, S. R. & Heerwagen, J. H. & Mador, M. L. (2008) Biophilic Design: The Theory, Science, and Practice of Bringing Buildings to life, New Jersey John Wiley & Sons, Inc.
17)  Littke, H. (2016) Becoming biophilic Challenges and opportunities for biophilic urbanism in urban planning policy. Smart and Sustainable Built Environment, Vol.5, No.1, pp.15-24.
18)  Lukman, L. M. (2014) An Exploration of Biophilia and Its Implications in the Design of Drug De-Addiction Centre, Zaria, Kaduna State (Unpublished master's thesis), Faculty of Environmental Design, Ahmadu Bello University, Zaria, Nigeria.
19)  Mansor, M. (2011) Biophilia: Residents’ Connection with Green Infrastructure in a Town, KAED, IIUM.
20)  Newman, P. (2014) Biophilic Urbanism: A Case Study on Singapore. Australian Planner. Vol.51, No.1, pp.47-65.
21)  Price, C. J. (2010) Bioeconomic and Biophilic Intersect in Nature Centers, A Case Study of One Nature Center (Unpublished doctoral dissertation), University of Tennessee, Knoxville, United States. Russel L. French, Major Professor
22)  Ramzy, N. S. (2015) Sustainable spaces with psychological Connotation: historical architecture as reference book for biomimetic models with biophilic qualities, Archnet-IJAR, Vol.9, No.2, pp.248–267.
23)  Reeve, A. C. & Desha, C. & Hargreaves, D. & Hargroves, K. (2015) Biophilic urbanism: contributions to holistic urban greening for urban renewal, Smart and Sustainable Built Environment, Vol.4, No.2, pp.215-233.
24)  Soderlund, J. & Newman, P. (2015) Biophilic architecture: a review of the rationale and outcomes, AIMS Environmental Science, Vol.2, No.4, pp. 950-969.
25)  Xing, R. (2019) An Application of Biophilic City Design Principles to the Jane-Finch Neighbourhood of Toronto (Unpublished master's thesis), The University of Guelph, Guelph, Ontario, Canada.Advisor(s): Robert Corry