سنجش شاخص‌های توسعه در پایداری نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر ایلام)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد گروه جغرافی

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

10.22034/jsc.2021.263247.1380

چکیده

شناخت وضعیت نواحی شهری نقش مهمی در دستیابی به توسعه پایدار شهری دارد. از این رو پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی شاخص‌های توسعه در پایداری نواحی شهر ایلام به بررسی وضعیت نواحی شهری از نظر شاخص های توسعه پایدار شهری پرداخته است . در این راستا پنج شاخص کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، امنیت، زیست‌محیطی به عنوان شاخص های پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته است. روش پژوهش به صورت توصیفی – تحلیلی می باشد. جامعه آماری از گروه خبرگان تشکیل شده است. در رتبه‌بندی نواحی شهر ایلام از روشهای ادغامی بردا و کپ‌لند استفاده گردید. جهت وزن دهی به شاخص ها از روش سوارا بهره گرفته شده است. مطابق نتایج، نواحی شهری ایلام از نظر اولویت‌بندی درجه توسعه‌یافتگی، به چهار گروه پایدار، نیمه‌پایدار، ناپایدار و کاملاً ناپایدار تقسیم شدند. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد نواحی پیرامونی شهر به‌ویژه نواحی واقع در نواحی شرق، جنوب و جنوب‌غربی از وضعیت نامناسب‌تری نسبت به سایر نواحی برخوردارند؛ و در مقابل مناطق مرکزی شهر در مجاورت شمالی، وضعیت مناسبی از نظر شاخص-های اجتماعی- اقتصادی را دارا می‌باشند. تحلیل الگوی فضایی نحوه توزیع توسعه یافتگی در شهر نیز علاوه بر اینکه موید تمرکز محلات توسعه یافته در نواحی مرکز و میانه شهر و تجمع محلات توسعه نیافته در نواحی پیرامونی جنوب و غرب شهر می‌باشد، بر تصادفی نبودن این وضعیت و وجود الگوی فضایی خوشه‌ای حکایت دارد. این بدان معناست که فاصله اجتماعی- اقتصادی نواحی به شکل فضایی در شهر بروز و ظهور یافته است و حکایت از تکه‌تکه شدن شهر دارد. فاصله اجتماعی میان عرصه‌های مختلف یک شهر به عنوان نمودی از افتراق شهری مانعی است بر یکپارچگی و انسجام شهر که امروزه براساس مطالعه انجام شده میان نواحی شهر ایلام قابل مشاهده است.

کلیدواژه‌ها