تاثیر همه‌گیریCOVID-19 بر ویژگی‌های کالبدی- رفتاری فضاهای عمومی با تأکید بر تاب‌آوری شهر (نمونه موردی: شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد دانشکده معماری و هنر

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد دانشکده هنر و معماری

10.22034/jsc.2020.245885.1303

چکیده

مقررات و قوانین وضع‌شده و ممنوعیت‌های ارتباطی در در راستای ممانعت از گسترش بیماری Covid-19، سبب تغییر رفتار افراد در فضاهای عمومی گردیده و حفظ فواصل اجتماعی و عدم حضور مردم در فضاهای عمومی، موجب کاهش کیفیت این فضاها و ازبین رفتن تعاملات اجتماعی شده‌است. فضاهایی که زنده‌بودن آنها عاملی مهم در جهت تاب‌آوری شهرها در مقابل بحران همه‌گیری بیماری می‌باشد. پژوهش کاربردی حاضر که رویکردی کم-کیفی دارد، با هدف شناسایی و ارزیابی عوامل متأثر از ویروس کووید-19 و تأثیر آنها بر معماری فضاهای عمومی و باتأکید بر تاب‌آوری شهری تنظیم و نوشته‌شده است. در همین راستا، متخصصین دوحوزه بهداشت- سلامت و معماری-شهرسازی، بر اساس پرسشنامه، تغییرات کالبدی و رفتاری افراد در فضاهای عمومی را بررسی نمودند. در مجموع 41 عامل مؤثر حاصل‌شد که به ‌روش آمار توصیفی و تحلیلی مورد ارزیابی قرارگرفت. آمار توصیفی شامل آماره‌های فراوانی، میانگین، انحراف معیار، ضرایب چولگی و کشیدگی بوده و در آمار استنباطی، از تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی بهره برده شد. همچنین برای محاسبه درصد مربوط به فراوانی‌ پاسخ‌ها، از شاخص RII استفاده‌گردید. عوامل مذکور، در 17 رده تحت عنوان دو شاخص کالبدی و رفتاری قرارگرفتند. نتایج ارزیابی‌ها نشان می‌دهد کلیه عناصر و ویژگی‌های فیزیکی و عوامل مرتبط با آن‌ها یعنی مقیاس، دسترسی، علائم هشداردهنده و مبلمان، تراکم، فضای سبز، آلودگی، تردد، حمل و نقل، امنیت و فاصله؛ در بخش کالبدی و عوامل مربوط به فعالیت‌های اجتماعی و انفرادی و واکنش‌های حسی، وضع قوانین و مقررات، نظم، فعالیت‌های حمایتی، نظارت و فعالیت‌های مبتنی بر بهداشت و سلامت، در بخش رفتاری قرارمی‌گیرند. در بخش کالبدی، افزایش فضاهای سبز، کاهش تردد و کاهش تراکم ساختمانی و در بخش رفتاری ، نظارت بر فعالیت‌های رسمی، کاهش تراکم جمعیتی و ایجاد صف‌های منظم بر اساس شاخص RII، به عنوان مهمترین عوامل تاثیر گذار بر فضاهای عمومی به منظور تآب‌آوری شهر معرفی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها