تبیین عوامل موثر بر سرزندگی فضای عمومی؛ مطالعه موردی: چهار راه ولیعصر شهر تهران

نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 استاد طراحی شهری دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشگاه علم و صنعت ایران

3 دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران

10.22034/jsc.2020.234241.1252

چکیده

اکثر مفاهیمی که میان رشته‌ای هستند با توجه به اینکه رویکردهای نظری مختلفی بر آنها حاکم می‌باشند، در حوزه‌های گوناگون تلقی‌های متفاوت از آنها می‌شود. سرزندگی جزء اینگونه مفاهم است که در علوم روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، جغرافیا، برنامه‌ریزی و طراحی شهری دیدگاه‌های نظری و رویه‌های مختلفی برای آن وجود دارد. این امر لزوم توجه به متغیرهای گوناگون را در فرایندهای ایجاد سرزندگی فضاهای عمومی ایجاب می‌نماید که در مبانی علمی و رویه‌های مدیریت شهری، به صورت جامع و با لحاظ نمودن متغیرهای مختلفی که عوامل زیربنایی سرزندگی را تبیین نماید، مورد توجه واقع نشده است. در این راستا سوال پژوهش حاضر عبارت است از: چه عواملی به صورت زیربنایی و بنیادی بر سرزندگی فضای عمومی موثر هستند و چارچوب مدل مفهومی-عملیاتی ایجاد سرزندگی در فضاهای عمومی چگونه است؟ هدف پژوهش، ارائه چارچوب مناسب و کارامد به منظور بهبود و ارتقاء سرزندگی فضاهای عمومی می‌باشد. این پژوهش به لحاظ هدف از نوع بنیادی-کاربردی است و رویکرد روش‌شناسی آن بر مبنای روش آمیخته است. داده‌های مورد نیاز بر مبنای شاخص‌های مستخرج از ادبیات علمی موضوع و با استفاده از پرسشنامه در محدوده مطالعاتی، که با روش هدف‌مند انتخاب شده است، گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شدند. پس از محاسبه ماتریس‌های مختلف تحلیل مذکور، تفسیر و نام گذاری عوامل بنیادی صورت گرفته است. پنج عاملِ 1)کیفیت‌های محیطیِ کارکردی-فضایی، 2)هنجارهای اجتماعی و زمینه‌های لازم برای جامعه پذیری (اجتماعی شدن)، 3)درآمد مناسب و رونق فعالیت‌های اقتصادی، 4)حالت روان، علایق و روحیه فردی، 5)نحوه ادراک و برهم‌کنش دوستانه شهروندان باهم بر سرزندگی فضای عمومی موثر هستند. سهم این عوامل در تبیین واریانس کل متغیرها مجموعاً 70.3 درصد می‌باشد. در نهایت بر مبنای واریانس تبیین شده هر یک از عوامل، مدل چارچوب مفهومی-عملیاتی مناسب و کارآمد ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها