ارزیابی و تحلیل ترجیحات معیارهای سرزندگی شهری در خیابان ولیعصر تهران

نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشکده ادبیات و علوم انسانی- گروه جغرافیا. دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

4 دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران،تهران، ایرن

10.22034/jsc.2020.225505.1223

چکیده

یکی از شیوه‌های مشارکت دادن شهروندان در خلق فضاهای عمومی سرزنده، سنجش ادراکات، سلایق و ترجیحات آن‌ها از معیارهای موثر بر سرزندگی شهری است. در راستای این هدف، سه سکانس از خیابان ولیعصر تهران در پژوهش حاضر مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور، روش تحقیق ترکیبی بر اساس طرح «متوالی تبیینی» بکار گرفته شد و سه گروه از شهروندانِ مرتبط با خیابان ولیعصر شامل «کاربران عبوری»، «شهروندان مطلع» و «مغازه‌داران» برای نمونه‌گیری انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده میدانی انجام شد و 7 مولفه کلیدی سرزندگی با 65 سوال ارزیابی گردید. بر اساس نتایج، در نگاه کاربران خیابان ولیعصر، مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر سرزندگی این خیابان، اغلب جزو متغیرهای غیرکالبدی هستند که از میان آن‌ها حضور زنان در فضای خیابان، امکان پرسه‌زنی، اولویت پیاده بر سواره، تنوع در پوشش و رفتار و وجود امنیت اهمیت بیشتری نسبت به سایر معیارها دارند. در ادامه، برای هر یک از 7 مولفه سرزندگی، یک الگوی مفهومی شناسایی شد که این الگوها نشان‌دهنده برخی از ویژگی‌های اجتماعی شهر تهران بودند. همچنین تفاوت‌های فضایی موجود بین بخش‌های شمالی و جنوبی خیابان، در ارتباط با پایگاه اجتماعی اقتصادی طبقات مختلف قابل تبیین است. در نهایت این نتیجه بدست آمد که فرایند برنامه‌ریزی برای فضاهای عمومی با رویکرد سرزندگی در یک شهر چندهویتی و طبقاتی مانند تهران، تنها در صورتی می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد که دو پیش‌شرط اساسی «توجه به ساختارهای کلان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی» و «توجه به علایق و ترجیحات تمام کنشگران فضای عمومی» را مدنظر قرار دهد.

کلیدواژه‌ها